Joker: Κλόουν, βία και αναρχία στα Όσκαρ

“Strictly speaking, we do not know what we are laughing about.”

Ο Τζόκερ ήταν ανέκαθεν ο φαύλος εφιάλτης όλων των παιδιών. Ένας τρομακτικός κλόουν με ένα τόσο πλατύ και κόκκινο χαμόγελο που υπογραμμίζει τα φριχτά σημάδια στο πρόσωπο του. Μερικοί μπορεί να λένε ότι είναι ένας τρελός άνθρωπος που διψάει για το θάνατο και τη φρίκη που φέρνει, αλλά είναι κάτι περισσότερο από το μακιγιάζ στο πρόσωπό του και αυτό που βρίσκεται κάτω από το λευκό στρώμα σκόνης της φρίκης. Πολύχρωμος ψυχοπαθής και ντυμένος πάντα με το χαρακτηριστικό μαγικιάζ – κλόουν, ο Τζόκερ είναι ο κύριος αντίπαλος του Μαύρου Ιππότη που όλοι γνωρίζουμε, αλλά στο Joker, δεν υπάρχει θέμα μάχης με τον Μπάτμαν, ή ακόμα και με τους υπερήρωες. Όχι. Το Joker είναι πάνω από όλα ένα δράμα.

Στη νέα ταινία του Todd Phillips, ο Joaquin Phoenix παίζει τον Arthur Fleck, έναν επίδοξο κωμικό και έναν άνθρωπο που ζει με τη μητέρα του σε ένα ερειπωμένο διαμέρισμα της Gotham (το οποίο εξακολουθεί να μοιάζει πολύ με τη Νέα Υόρκη). Παραμελημένος από τον κόσμο και ξυλοδαρμένος, ο Fleck κάνει ό, τι θα έκανε οποιοσδήποτε αποθαρρυμένος κλόουν: γίνεται απειλή. Ο Joker είναι μια πρωτότυπη ιστορία, επιστρέφοντας στη γέννηση του cult χαρακτήρα. Μια κινηματογραφική εμπειρία, η οποία καλό θα ήταν να μείνει κατά προτίμηση σε θέατρα και ίσως και να μην πρέπει να βρεθεί  μπροστά στα μάτια πολλών.

Ο Joaquin Phoenix δίνει την υποσχόμενη δυνατή εμφάνιση για την οποία έχουμε ακούσει από το φεστιβάλ της Βενετίας, παραμορφώνοντας  το συρρικνωμένο σώμα του, καθώς σπριντάρει και χορεύει από σκηνή σε σκηνή. Ο Τζόκερ που υποδύεται, έτσι, απορροφά τόσο πολύ πόνο και προκαλεί πολύ περισσότερο από ό, τι η ταινία θα μπορούσε να δείξει και για αυτό είναι πραγματικά δύσκολο να την παρακολουθήσει κάποιος. Ο ηθοποιός προβαίνει σε χορούς, γκριμάτσες, γελοίο γέλιο και βίαιες ενέργειες με τέλεια ψυχρότητα, αλλά επίσης αγγίζει με την ομιλία του για την κατάθλιψη και τις ψυχικές διαταραχές και καταφέρνει ακόμα και να είναι εντελώς ελκυστικός και γοητευτικός. Μια παλέτα εκφράσεων που σκιαγραφούν τον τελικό Τζόκερ ως ένα σχεδόν συμπαθητικό χαρακτήρα, παρά τις φρικτές του ενέργειες. Ένα ενοχλητικό όραμα, το οποίο εξακολουθεί να δίνει έμφαση σε μια γραφή που εξυπηρετεί κυρίως τον χαρακτήρα του Τζόκερ, καθιστώντας τον Arthur χαρισματικό, χωρίς πραγματικά να αμφισβητεί τα εγκλήματά του, φτάνοντας ακόμη και να τα δοξάζει. Ο Τζόκερ είναι ένας χαρακτήρας με νέα και τολμηρή εμφάνιση πια, σίγουρα δεν είναι το κοινό τέρας, όπως το ξέρουμε, αλλά μάλλον ένα ανθρώπινο ον με θρυμματισμένη καρδιά που μόνο η όψη του φόβου και της αμαρτίας μπορεί να τον θεραπεύσει.

Ο Todd Phillips και ο διευθυντής φωτογραφίας Lawrence Sher (οι οποίοι επίσης συνεργάστηκαν στο A Very Bad Trip) κατάφεραν να προτείνουν μια συνειδητοποίηση ιδιαίτερα συνδεδεμένη με τον Τζόκερ. Η κάμερα κινείται διαρκώς και η έξυπνη σκηνογραφία και σετ δίνουν μια εικόνα που πετά, παίζοντας ανάμεσα σε σταθερά πλάνα ομορφιάς και κινήσεων της κάμερας  πάνω στον ώμο, ώστε να είναι συχνά πολύ κοντά στον Arthur. Αλλά και πάλι, ο Τζόκερ αντιμετωπίζεται ως ήρωας, ο σωτήρας της εργατικής τάξης του Gotham, αντίθετος στους πονηρούς πλούσιους και στην Wayne Enterprises, φαντάζοντας και δημιουργώντας εντελώς αυτόν τον ανήθικο και ψυχοπαθή χαρακτήρα. Ένα  χαρακτήρα που δεν είναι σύμπτωμα μιας ασθένειας που πλήττει το σύστημα -ο Τζόκερ είναι ένα σύμπτωμα του ίδιου του συστήματος-.

Το μεγαλύτερο επίτευγμα του Joker είναι ότι αποκαλύπτει τις δυνάμεις της αστάθειας. Οι εικόνες που βρίσκονται στο πρώτο και στο τελευταίο καρέ αλληλεπιδρούν δυναμικά μεταξύ τους και σοκάρουν με την αλήθεια τους.  Επειδή αυτές οι εικόνες παρουσιάζονται εκ νέου στο τέλος, ενισχύουν το γεγονός πως υπονοούν ότι, παρά τα γεγονότα τα οποία πραγματεύεται η ταινία, τίποτα δεν έχει αλλάξει. Τερματίζουμε από όπου ξεκινήσαμε. Όποια και αν είναι η αποκάλυψη που βρίσκουμε στο Joker δεν θα έχει αλλάξει τον κόσμο ή το πώς λειτουργεί, αλλά θα έχει αποκαλύψει τις μηχανορραφίες της αναπαράστασης. Εάν θα βρούμε το αστείο αστείο, θα ήταν επειδή ήταν, και είναι, αλήθεια. Δεν είναι ένα καλό αστείο. Αντίθετα, το αστείο σκοτώνει μεταφορικά και κυριολεκτικά. Όποια και αν είναι η τελική ατάκα, θα αποκαλύψει αυτό που έχει ήδη σκοτώσει.

Το αστείο μας κάνει να γνωρίσουμε τις αδύνατες θέσεις στις οποίες κατοικεί. Αν το μυαλό μας έκανε να γελάσουμε, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι μας καθιέρωσε μια διάθεση που είναι περισσότερο δυσμενή στη λογική. Σε αυτή την περίπτωση, το πνεύμα μας κάνει  να γνωρίσουμε ότι οι θέσεις του, οι λόγοι που δημιουργούνται στον Arthur, είναι αβάσιμοι. Ο Τζόκερ ισχυρίζεται ότι αντιπροσωπεύει την παραφροσύνη, αλλά πρέπει να στηριχθεί στη λογική για να μας προσηλυτίσει. Για να πείσει φαινομενικά λογικούς ανθρώπους να τρελαθούν συλλογικά στην Γκόθαμ, πρέπει να το πράξει μέσα στη λογική που μοιράζονται,  ακόμα και χωρίς να το καταλαβαίνει.

Όλοι μοιραζόμαστε τη λογική των κρατουμένων. Ωστόσο, επειδή όλοι κατέχουμε μια ατέλειωτη αλυσίδα σημασιολογίας, όλοι είμαστε και αυτοί οι τρίτοι που είναι απαραίτητοι για να υπάρξει ένα αστείο. Έχοντας αυτό υπόψη, πρέπει να καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι ο Τζόκερ δεν είναι παράγοντας αγνής τρέλας, αλλά πως αποκαλύπτει την ανεπιθύμητη αλήθεια. Δεν το κάνει όμως ως παράγοντας αλήθειας, αλλά ως άνθρωπος που αδυνατεί να εκμεταλλευτεί την ευκαιρία να τραβήξει τη μάσκα μακριά.

Κείμενο: Ελένη Κουκουρίκου

Πηγές φωτογραφιών: 1, 2, 3, 4, 5

➔ Δείτε όλες τις τελευταίες ειδήσεις και όλα τα πιο πρόσφατα άρθρα της Lavart στο lavart.gr

Κοινοποίηση

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ