Ας ρίξουμε μια ματιά στα ορόσημα της απόλυτα δυστοπικής πραγματικότητας του Φραντς Κάφκα:
- Η σωτήρια προδοσία: Άφησε ρητή, γραπτή διαθήκη στον στενότερο φίλο του, Μαξ Μπροντ, να κάψει όλα τα αδημοσίευτα χειρόγραφά του. (Ευτυχώς για την παγκόσμια λογοτεχνία, ο Μπροντ αποδείχτηκε ο πιο υπέροχος, αναξιόπιστος άνθρωπος της ιστορίας).
- Η γραφειοκρατία ως βίωμα: Δεν χρειάστηκε να επινοήσει τους απρόσωπους, γραναζωτούς εφιάλτες των έργων του· τους βίωνε καθημερινά ως υπάλληλος σε μια μίζερη ασφαλιστική εταιρεία εργατικών ατυχημάτων στην Πράγα.
- Το ψυχολογικό σφαγείο: Το διαβόητο «Γράμμα στον πατέρα του» από όπου αντλείται το μεγαλύτερο μέρος των εξομολογήσεών του ήταν ένας καταπέλτης 100 σελίδων, τον οποίο η μητέρα του (μάλλον πολύ σοφά σκεπτόμενη) φρόντισε να μην παραδώσει ποτέ στον παραλήπτη.
- Ο τραγικός επίλογος: Έσβησε στα 40 του χρόνια από φυματίωση, πεθαίνοντας πρακτικά από ασιτία, καθώς ο ανυπόφορος πόνος στον λάρυγγα του απαγόρευε την οποιαδήποτε κατάποση τροφής.
Ο Τσέχος διανοητής δεν πολέμησε ποτέ με μυθικά τέρατα, αλλά με την πιο ανίκητη απειλή όλων: τη συντριπτική τυραννία ενός δεσποτικού γονιού και τις δικές του, ανίατες νευρώσεις. Η πατρική φιγούρα μετατρέπεται σε έναν άτεγκτο, αυθαίρετο δικαστή και η όποια προσωπική νίκη μοιάζει απλώς με τον πρόλογο για μια ακόμη πιο εκκωφαντική συντριβή.
5 ερωτικά αποσπάσματα από τα γράμματα του Κάφκα προς στη Μιλένα του
6 αποφθέγματα του Κάφκα.
1.«Ένας άνθρωπος δεν χρειάζεται να πετάξει στον ήλιο, αρκεί να βρει ένα κομμάτι καθαρή γη, να συρθεί εκεί και να αφήσει τον ήλιο να τον λούσει.»
2.«Αλλά σε παρακαλώ, πατέρα, κατάλαβε με σωστά: αυτά ήταν εντελώς ασήμαντες λεπτομέρειες, αλλά με καταπίεζαν, γιατί εσύ, ένας μεγάλος άνδρας με εξουσία, μπορούσες να μου βάζεις κανόνες και να τους αγνοείς. Και μέσα από αυτό είδα ότι ο κόσμος ήταν χωρισμένος σε τρία μέρη: στο πρώτο ζούσε ο σκλάβος, εγώ, υπό νόμους που είχαν επινοηθεί αποκλειστικά για τη ζωή μου, αλλά στους οποίους, χωρίς να καταλαβαίνω γιατί, δεν μπορούσα ποτέ να προσαρμοστώ πλήρως. Στο δεύτερο μέρος ζούσες εσύ, απείρως μακριά από μένα, απασχολημένος με το να κυβερνάς, να δίνεις διαταγές και να θυμώνεις όταν δεν τις ακολουθούσαν. Και στο τρίτο ζούσαν όλοι οι άλλοι, ευτυχισμένοι και ελεύθεροι από διαταγές και υπακοή. Και εγώ ήμουν συνεχώς σε δυσμένεια, είτε επειδή ακολουθούσα τις διαταγές σας, και αυτό ήταν ντροπή, καθώς ίσχυαν μόνο για μένα, είτε επειδή ήμουν πεισματάρης, και αυτό ήταν επίσης ντροπή, επειδή ήμουν πεισματάρης για να σας αντιταχθώ, είτε επειδή δεν ήμουν σε θέση να υπακούσω, επειδή, για παράδειγμα, δεν είχα τη δύναμή σας, την όρεξή σας, την ικανότητά σας να κάνω ό,τι ήταν φυσικό για εσάς – και από όλα αυτά, αυτή η ντροπή ήταν η μεγαλύτερη.
3.«Κάθε φορά που άρχιζα να κάνω κάτι που δεν σου άρεσε και με απειλούσες με την προοπτική της αποτυχίας, ο σεβασμός μου για τη γνώμη σου ήταν τόσο μεγάλος που η αποτυχία ήταν, έστω και αργότερα, αναπόφευκτη. Έχασα την εμπιστοσύνη στις ικανότητές μου. Ήμουν ασταθής, αμφιταλαντευόμενος. Όσο μεγάλωνα, τόσο περισσότερα στοιχεία μπορούσες να χρησιμοποιήσεις εναντίον μου ως απόδειξη της αναξιότητάς μου. Σταδιακά, από μια ορισμένη άποψη, άρχισες να έχεις δίκιο».
4.«Είναι ένας μακρύς και σκοτεινός δρόμος από εκεί μέχρι το σημείο που έχω πραγματικά φτάσει».
5.«Ήμουν πεπεισμένος ότι δεν θα κατάφερνα να περάσω ούτε το πρώτο έτος στο σχολείο, αλλά τα κατάφερα, μάλιστα μου απονεμήθηκε και βραβείο. Αλλά σίγουρα δεν θα περνούσα τις εισαγωγικές εξετάσεις για το γυμνάσιο, και πάλι τα κατάφερα. Αλλά τότε σίγουρα θα αποτύγχανα στο σχολείο, αλλά όχι, δεν απέτυχα, στην πραγματικότητα συνέχισα να πετυχαίνω.
6.«Αλλά αυτό δεν μου έδωσε αυτοπεποίθηση, αντίθετα, πείστηκα – και το αποδοκιμαστικό σου βλέμμα ήταν η επίσημη απόδειξη αυτού – ότι όσο περισσότερο πετυχαίνω, τόσο χειρότερη θα είναι η τελική μου πτώση».
Ποιος φαντάστηκε πρώτος τον εφιάλτη του «1984»; Όχι δεν τα είπαν πρώτοι ο Χάξλεϋ και ο Όργουελ
