Αυτά τα πέντε αποσπάσματα προέρχονται από μια από τις πιο αναστατωτικές ερωτικές αλληλογραφίες του 20ού αιώνα: τις επιστολές του Κάφκα προς τη Μιλένα Γέσενσκα, που γράφτηκαν κυρίως μεταξύ 1920 και 1922, όταν εκείνος βρισκόταν στην Πράγα (συχνά άρρωστος, ήδη φυματικός) και εκείνη στη Βιέννη (δημοσιογράφος, μεταφράστρια και η πρώτη που μετέφρασε τα έργα του στα τσεχικά).
Δεν ζούσαν μαζί το μεγαλύτερο μέρος της οικειότητας τους υπήρχε στο χαρτί, ακριβώς εκεί όπου ο Κάφκα ένιωθε πιο ειλικρινής. Οι επιστολές είναι εν μέρει εξομολόγηση, εν μέρει ακτινογραφία. Η επιθυμία είναι συνυφασμένη με το φόβο, η αυτογνωσία μετατρέπεται συνεχώς σε αυτοκατηγορία. .
Οι επιστολές έφτασαν σε εμάς μέσω φίλων και εκδοτών μετά το θάνατο του Κάφκα. Η ιδιωτικότητα αποτελεί μέρος της ηθικής τους βαρύτητας και είναι δύσκολο να μην τις εντάξουμε στην κληρονομιά του Κάφκα.
5 αποσπάσματα από τα γράμματα του Κάφκα προς τη Μίλενα:
- «Πολύ καιρόν έχω να σας γράψω, κυρία Μίλενα, μα και σήμερα σας γράφω εξαιτίας ενός μόνο ενός “ξαφνικού”. Δεν είναι ανάγκη να δικαιολογηθώ που δεν έγραψα, ξέρετε πόσο μισώ τα γράμματα. Αιτία όλης της δυστυχίας της ζωής μου – δεν το λέω για να παραπονεθώ, απλώς κάνω μια γενικά διδακτική παρατήρηση – είναι, θα ’λεγε κανείς, τα γράμματα ή η δυνατότητα να γράφω γράμματα. Οι άνθρωποι σχεδόν ποτέ δεν με γέλασαν, τα γράμματα όμως πάντα, και μάλιστα όχι των άλλων αλλά τα δικά μου. […] Η μεγάλη ευκολία να γράφεις γράμματα πρέπει να έφερε στον κόσμο –από άποψη καθαρά θεωρητική– μια τρομερή αποσύνθεση των ψυχών: στην πραγματικότητα, είναι μια επικοινωνία με φαντάσματα, κι όχι μονάχα με το φάντασμα του παραλήπτη αλλά και με το δικό σου φάντασμα, που αναπτύσσεται κάτω από το χέρι που γράφει ένα γράμμα, και μάλιστα σε μια σειρά γράμματα όπου το ένα επιβεβαιώνει το άλλο και μπορεί να το επικαλεστεί ως μάρτυρα. Πώς μας ήρθε η ιδέα και μόνο ότι οι άνθρωποι μπορούν να επικοινωνήσουν μεταξύ τους με γράμμα! Ένα μακρινό πρόσωπο μπορείς να το σκεφτείς, ένα κοντινό να το πιάσεις, όλα τα άλλα ξεπερνούν την ανθρώπινη δύναμη. Να γράφεις γράμματα είναι να γυμνώνεσαι μπροστά στα φαντάσματα, που τα περιμένουν με απληστία. Τα γραμμένα φιλιά δεν φτάνουν στον προορισμό τους. Τα ρουφούν στο δρόμο τα φαντάσματα. Με αυτήν την πλούσια τροφή πολλαπλασιάζονται καταπληκτικά.»
- «Κι όμως, θα ‘ναι ψέμα να πω πως μου λείπετε, είναι η πιο τέλεια, η πιο αλγεινή μαγεία, είσαστε εδώ όσο κι εγώ, και περισσότερο. Όπου είμαι είσαστε όσο κι εγώ, και περισσότερο.»
- «Σήμερα είδα ένα χάρτη της Βιέννης και για μια στιγμή μου φάνηκε ακατανόητο που ‘χτισαν μια τόσο μεγάλη πολιτεία, ενώ εσύ δε χρειάζεσαι παρά μόνο ένα δωμάτιο.»
- «Και παρ’ όλα αυτά σκέφτομαι καμιά φορά: αν μπορεί να πεθάνει κανείς από ευτυχία, αυτό πρέπει να συμβεί σε μένα. Και αν ένας άνθρωπος προορισμένος να πεθάνει, μπορεί να μείνει στη ζωή από ευτυχία, τότε θα μείνω στη ζωή.»
- «Χτες βρήκα τον τάφο. Αν τον γυρέψεις δειλά είναι σχεδόν αδύνατο να τον βρεις. Δεν ήξερα πως ήταν ο τάφος της οικογένειας της μητέρας σου ούτε και μπορεί κανείς να διαβάσει τις επιγραφές -ο χρυσός έχει σχεδόν τελείως φύγει- εκτός κι αν σκύψει προσεκτικά. Έμεινα ώρα πολλή εκεί, ο τάφος είναι ωραίος, άφθαρτος μες την πέτρα του, χωρίς καθόλου λουλούδια, ποτέ δεν κατάλαβα τι σημαίνουν όλ’ αυτά τα λουλούδια πάνω στους τάφους. Απίθωσα λίγα ποικιλόμορφα γαρίφαλα άκρη άκρη στο χείλος. Ένιωθα καλύτερα στο νεκροταφείο παρά στην πόλη, κι αυτή η αίσθηση διάρκεσε, στην πόλη περπάτησα ώρα πολλή, όπως περπατάει κανείς σ’ ένα νεκροταφείο.»
