Τι θα έκανες αν ξυπνούσες ένα πρωί, μέσα στο ίδιο σου το κρεβάτι, και ανακάλυπτες πως το σώμα σου δεν σου ανήκει πια; Πως έχεις μεταμορφωθεί σε κάτι ξένο, αλλόκοτο και τρομακτικό;
Η «Μεταμόρφωση» του Φραντς Κάφκα δεν είναι απλώς μια ιστορία φαντασίας για τον Γκρέγκορ Σάμσα που ξύπνησε ως γιγάντιο έντομο. Είναι ένας καθρέφτης της δικής μας σύγχρονης αποξένωσης. Είναι η εξουθένωση της ρουτίνας, ο φόβος της απόρριψης, το βάρος των προσδοκιών και η απόλυτη μοναξιά του να νιώθεις παγιδευμένος είτε σε μια δουλειά, είτε σε μια οικογένεια, είτε στο ίδιο σου το μυαλό.
Ο Κάφκα γράφει με έναν τρόπο που σε πνίγει και σε λυτρώνει ταυτόχρονα. Μιλάει για τον παραλογισμό της ανθρώπινης ύπαρξης με τέτοια ψυχραιμία, που οι λέξεις του καρφώνονται στο μυαλό.
Βυθίσου στα 20 αποφθέγματα που ακολουθούν από το εμβληματικό αυτό έργο.
Ο Φραντς Κάφκα με μια ματιά
- Ιδιότητα: Γερμανόφωνος, Εβραϊκής καταγωγής συγγραφέας από την Πράγα, ένας από τους σημαντικότερους λογοτέχνες του 20ού αιώνα.
- Λογοτεχνικό ρεύμα: Μοντερνισμός, Υπαρξισμός, Μαγικός Ρεαλισμός.
- Ο όρος «Καφκικός»: Δημιουργήθηκε για να περιγράψει καταστάσεις παράλογες, δαιδαλώδεις, εφιαλτικές και ανεξήγητα γραφειοκρατικές, όπως αυτές στα έργα του.
- Κορυφαία έργα: Η Μεταμόρφωση (1915), Η Δίκη (1925), Ο Πύργος (1926).
- Κεντρική θεματική: Η αποξένωση του σύγχρονου ανθρώπου, η ενοχή, το υπαρξιακό άγχος και η σύγκρουση με απρόσωπες, αόρατες εξουσίες.
- Ένα τραγικό παράδοξο: Λίγο πριν πεθάνει, ζήτησε από τον φίλο του Μαξ Μπροντ να κάψει όλα του τα αδημοσίευτα χειρόγραφα. Ο Μπροντ τον αγνόησε, χαρίζοντας στην ανθρωπότητα τα αριστουργήματά του.
20 αποφθέγματα από το έργο του Κάφκα «Μεταμόρφωση»:
1.Ενδυνάμωσε το μυαλό σου οπουδήποτε και οποτεδήποτε.
2.Αν μπορώ να σηκωθώ νωρίς, μπορώ ακόμα να τα καταφέρω στην ώρα μου.
3.Η αυξανόμενη έλλειψη ενδιαφέροντος για τους άλλους σχεδόν δεν τον εξέπληξε, ενώ προηγουμένως περηφανευόταν που ήταν προσεκτικός.
4.Ήταν ακόμα ζωντανός και ένιωθε περίεργη γαλήνη.
5.Αλλά τι θα γινόταν τώρα αν όλη η γαλήνη, η άνεση, η ικανοποίηση έφτανε σε ένα φρικτό τέλος;
6.Μια εικόνα της ύπαρξής μου… θα έδειχνε έναν άχρηστο ξύλινο πάσσαλο καλυμμένο με χιόνι… με μια ελαφριά κλίση στο έδαφος σε ένα οργωμένο χωράφι στην άκρη μιας απέραντης ανοιχτής πεδιάδας μια σκοτεινή χειμωνιάτικη νύχτα.
7.Και για λίγο έμεινε ακίνητος, αναπνέοντας ελαφρά σαν να περίμενε ότι η απόλυτη ανάπαυση θα επανέφερε τα πάντα στην κανονική και απόλυτη κατάστασή τους.
8.Ήταν πράγματι τόσο κοντά στο να ξεχάσει που μόνο η φωνή της μητέρας, που τόσο καιρό δεν είχε ακούσει, τον έφερε στα συγκαλά του.
9.Η σιγουριά των πρώτων διαταγών κι ενεργειών του τόνωσαν το ηθικό. Έμπαινε ξανά στον κύκλο των ανθρώπων και περίμενε…
10.Άδικα περίμενε, η πόρτα δεν άνοιξε. Το πρωί που οι πόρτες ήταν κλειδωμένες, ήθελαν όλοι να μπουν στο δωμάτιό του, τώρα που αυτός είχε ανοίξει μια πόρτα και τους προσκαλούσε να μπουν κανείς δεν ερχόταν…
11.Και ξανάρχισε να κινείται προς όλες τις κατευθύνσεις για να πεταχτεί έξω. Αν κατάφερνε να πέσει κρατώντας ψηλά το κεφάλι, δεν θα πάθαινε τίποτα. Την πλάτη του την ένιωθε σκληρή.
12.Έτσι, πέφτοντας πάνω στο χαλί δεν υπήρχε φόβος να τσακιστεί. Η πιο μεγάλη του έγνοια ήταν ο φόβος που θα έκανε πέφτοντας. Θα προξενούσε τρόμο ή προβλήματα στους απ’ έξω. Αλλά έπρεπε να το διακινδυνεύσει.
13.Έμεινε σ’ αυτήν την κατάσταση του ανώφελου και γαλήνιου ρεμβασμού μέχρι που το εκκρεμές χτύπησε τρεις το πρωί. Είδε το πρώτο φως ν’ αχνοφέγγει στο παράθυρο. Μετά, χωρίς να το θέλει, το κεφάλι του έπεσε τελείως και τα ρουθούνια του άφησαν να ξεφύγει αδύναμα η τελευταία του πνοή.
14.Τι θα σκεφτεί για μένα ο προϊστάμενος υπάλληλος;
15.Όταν ο Γκρέγκορ Σάμσα ξύπνησε ένα πρωινό από κακό όνειρο, βρέθηκε στο κρεβάτι του μεταμορφωμένος σε γιγάντια κατσαρίδα.
16.Δεν μπορώ να σε κάνω να καταλάβεις. Δεν μπορώ να κάνω κανέναν να καταλάβει τι συμβαίνει μέσα μου. Δεν μπορώ να το εξηγήσω ούτε στον εαυτό μου.
17.Τι θα λέγατε αν κοιμηθώ λίγο παραπάνω και ξεχάσω όλες αυτές τις ανοησίες.
18.Ο ήρεμος —πράγματι ο πιο ήρεμος— προβληματισμός μπορεί να είναι καλύτερος από τις πιο μπερδεμένες αποφάσεις.
19.Φοβάμαι τον κίνδυνο μόνο εκεί που θέλω να τον φοβάμαι.
20.Κανείς εκτός από εμένα δεν μπορεί να με αναγκάσει να κάνω τίποτα, σκέφτηκα μέσα μου.
Γουίλιαμ Φόκνερ: 10 μαθήματα ζωής από τον «γίγαντα» του αμερικανικού Νότου
