Ο Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι δεν υπήρξε απλώς ένας λογοτέχνης, αλλά ένας από τους πιο διεισδυτικούς «χαρτογράφους» της ανθρώπινης ψυχής, σε τέτοιο βαθμό που ο Φρόυντ είχε δηλώσει πως η ανάλυση του Ντοστογιέφσκι για την ενοχή και το ασυνείδητο προηγήθηκε της ίδιας της ψυχανάλυσης.
Σήμερα, οι νευροεπιστήμονες και οι ψυχολόγοι ανατρέχουν στα έργα του για να κατανοήσουν έννοιες όπως η γνωστική ασυμφωνία και η μαζοχιστική απόλαυση της προσβολής, την οποία ο Ρώσος δημιουργός περιέγραψε με ανατριχιαστική ακρίβεια δεκαετίες πριν από τις επίσημες έρευνες.
Σύμφωνα με σύγχρονες μελέτες πάνω στην υπαρξιακή ψυχολογία, η διαπίστωση του Ντοστογιέφσκι ότι «αποστρεφόμαστε την πραγματική ζωή» συνδέεται άμεσα με το φαινόμενο της αποξένωσης που βιώνει ο σύγχρονος άνθρωπος, ο οποίος συχνά καταφεύγει σε ψηφιακούς ή φαντασιακούς κόσμους για να αποφύγει το βάρος της ύπαρξης. Ο Ντοστογιέφσκι κατάλαβε πρώτος ότι ο άνθρωπος δεν είναι ένα ορθολογικό ον που αναζητά μόνο το συμφέρον του, αλλά ένα πλάσμα γεμάτο αντιφάσεις, ικανό να καταστρέψει τον εαυτό του απλώς και μόνο για να αποδείξει την ελευθερία του.
Η φιλοσοφία του δεν είναι μια στεγνή ηθικολογία, αλλά μια βουτιά στο «υπόγειο» του καθενός μας. Εκεί όπου η πίστη συγκρούεται με τον μηδενισμό και η ανάγκη για εγγύτητα παλεύει με τον φόβο της απόρριψης. Τα παρακάτω 10 αποφθέγματα λειτουργούν ως παρατηρήσεις πάνω στην ανθρώπινη φύση, προσκαλώντας μας να αναγνωρίσουμε τον «διάβολο» και τον «άγγελο» που συνυπάρχουν μέσα μας, πλασμένοι κατ’ εικόνα και ομοίωση των πιο μύχιων επιθυμιών μας.
10 αποφθέγματα του Ντοστογιέφσκι για να μελετήσεις.
- «Όλοι έχουμε ξεσυνηθίσει σε τέτοιο βαθμό τη ζωή, που σε μερικές στιγμές αισθανόμαστε κάποια αηδία για την πραγματική ζωή και για τούτο την αποστρεφόμαστε όταν μας τη θυμίζουν.Καταντήσαμε να θεωρούμε την πραγματική ζωή σαν αγγαρεία, σχεδόν σαν ένα επάγγελμα, και όλοι μέσα μας είμαστε της γνώμης ότι είναι προτιμότερο να ζει κανείς τη ζωή των βιβλίων.Και γιατί ταραζόμαστε; Γιατί κάνουμε τόσες ανοησίες; Τι ζητούμε; Ούτε και οι ίδιοι το ξέρουμε!»
- Ξέρεις ότι μερικές φορές είναι πολύ ευχάριστο να προσβάλλεις, έτσι δεν είναι;
- Κατά γενικό κανόνα, οι άνθρωποι, ακόμη και οι κακοί, είναι πολύ πιο αφελείς και απλοϊκοί από ό,τι υποθέτουμε. Και εμείς οι ίδιοι είμαστε.
- Να αγαπάτε ιδιαίτερα τα παιδιά, γιατί και αυτά είναι αναμάρτητα όπως οι άγγελοι. Ζουν για να μαλακώνουν και να καθαρίζουν τις καρδιές μας και, σαν να λέγαμε, να μας καθοδηγούν.
- Γίνομαι εχθρικός με τους ανθρώπους τη στιγμή που έρχονται κοντά μου.
- Η πίστη, στον ρεαλιστή, δεν πηγάζει από το θαύμα, αλλά το θαύμα από την πίστη.
- Καλύτερα να πηγαίνεις λάθος στον δρόμο σου παρά σωστά στον δρόμο κάποιου άλλου.
- Σκέφτομαι πως αν δεν υπάρχει διάβολος και αν κατά συνέπεια τον δημιούργησε ο άνθρωπος, τότε σίγουρα τον δημιούργησε κατ΄ εικόνα και ομοίωση του.
- Η ανθρωπότητα θα βρει από μόνη της τη δύναμη να ζει για την αρετή ακόμη και χωρίς να πιστεύει στην αθανασία. Θα τη βρει στο πάθος για την ελευθερία, για την ισότητα, για την αδελφότητα.
- Είναι πιο εύκολο να πάει κανείς στον άλλο κόσμο αν ξέρει τι υπάρχει εκεί.
