Σκρολάρεις με τρόμο τις ειδήσεις για Ισραήλ, Ιράν και ΗΠΑ, περιμένοντας τα χειρότερα; Ο τεράστιος Ρώσος συγγραφέας αποδομεί την ψευδαίσθηση της γεωπολιτικής και εξηγεί γιατί το άγχος σου είναι τοξικό και άχρηστο.
Βλέπεις τους τίτλους ειδήσεων για πυραύλους, αμερικανικά αεροπλανοφόρα και κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, και το στομάχι σου δένεται κόμπος. Παρακολουθείς τις αναλύσεις, νιώθοντας μια αφόρητη αδυναμία, σαν πιόνι μπροστά στον κίνδυνο ενός παγκόσμιου χάους. Αν νιώθεις ότι ο κόσμος καταρρέει κι εσύ είσαι εντελώς ανίσχυρος, ο Λέων Τολστόι μέσα από το επικό Πόλεμος και Ειρήνη σου φωνάζει το εξής λυτρωτικό: Πρέπει να νιώθεις μικρός, γιατί είσαι. Η ιστορία δεν ελέγχεται από κανέναν, ούτε καν από τους πλανητάρχες, και το άγχος σου πηγάζει από την αλαζονική ψευδαίσθηση ότι υποτίθεται πως τα πράγματα θα έπρεπε να βγάζουν νόημα.
Αναρωτήθηκες ποτέ γιατί όσο περισσότερο αναλύεις τις κινήσεις των υπερδυνάμεων στο Twitter και στα sites, τόσο πιο πολύ παραλύει η δική σου καθημερινότητα;
Η ψευδαίσθηση των ηγετών και η θεωρία του ωκεανού
Όταν ο Τολστόι έγραφε για την εισβολή του Ναπολέοντα στη Ρωσία (τον απόλυτο παγκόσμιο πόλεμο της εποχής του), δεν είδε πανίσχυρους ηγέτες να κινούν τα νήματα της ιστορίας. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι πρόεδροι, οι στρατηγοί και οι ηγέτες υπερδυνάμεων είναι απλώς ο «αφρός» πάνω στο κύμα.
Νομίζουν ότι οδηγούν τη θάλασσα (όπως σήμερα νομίζουμε ότι η Ουάσιγκτον ή η Τεχεράνη ελέγχουν τις εξελίξεις), ενώ στην πραγματικότητα είναι και οι ίδιοι όμηροι, σπρωγμένοι από τις ιστορικές συγκυρίες και το χάος εκατομμυρίων ανθρώπινων θελήσεων. Κανείς δεν ελέγχει απόλυτα τον ρου της ιστορίας. Τα γεγονότα απλώς ξεσπούν, σαν αδυσώπητες φυσικές καταστροφές.
Και κάπου εδώ κρύβεται η ρίζα του σημερινού σου πανικού. Γιατί το doomscrolling για τον πόλεμο σε αρρωσταίνει, αντί να σε ενημερώνει;
Το σύνδρομο του “Γεωπολιτικού Αναλυτή” του καναπέ
Ζούμε με την ψευδαίσθηση ότι η υπερ – πληροφόρηση μας προστατεύει. Όταν η Μέση Ανατολή φλέγεται, ο εγκέφαλός μας βραχυκυκλώνει:
- Ο εθισμός στην απειλή: Ο εγκέφαλός σου ψάχνει διαρκώς την επόμενη ειδοποίηση (push notification) για επιθέσεις και αντίποινα, νομίζοντας ότι η «γνώση» θα σου δώσει έλεγχο. Στην πραγματικότητα, σου δίνει μόνο πανικό.
- Η παράλυση της καθημερινότητας: Απορροφώντας όλο αυτό το παγκόσμιο δράμα, αδειάζεις από ενέργεια. Νιώθεις ενοχές να γελάσεις, να πας για έναν καφέ ή να κάνεις σχέδια για το μέλλον, γιατί «τι νόημα έχει αν γίνει τρίτος παγκόσμιος;».
- Η ύβρις της συμμετοχής: Αρρωσταίνεις από το άγχος γιατί προσπαθείς να σηκώσεις στους ώμους σου ένα βάρος που δεν σου αναλογεί.
Ποια είναι λοιπόν η λύτρωση; Πώς συνεχίζεις να ζεις, να δουλεύεις και να δημιουργείς όταν οι σειρήνες του πολέμου ουρλιάζουν γύρω σου;
Η «Ειρήνη» κρύβεται στα δικά σου, μικρά σύνορα
Το μεγαλύτερο μάθημα του Πόλεμος και Ειρήνη δεν βρίσκεται στις γεωπολιτικές αναλύσεις. Ο Τολστόι μάς δείχνει ότι το πραγματικό νόημα της ζωής δεν κρίνεται στα τραπέζια των διαπραγματεύσεων ή στις βάσεις εκτόξευσης πυραύλων.
Κρίνεται αποκλειστικά στο πώς συμπεριφέρεσαι στον μικρόκοσμό σου. Στο πώς μιλάς στον σύντροφό σου μετά από μια δύσκολη μέρα, στη φροντίδα που δείχνεις στη δουλειά σου, στην ηρεμία που προσφέρεις στο σπίτι σου.
Για να επιβιώσεις ψυχολογικά από την τωρινή, τρομακτική επικαιρότητα, πρέπει να παραιτηθείς από την ψευδαίσθηση του ελέγχου. Σώσε τον δικό σου, μικρό κόσμο, προστάτεψε την ψυχική σου υγεία, και θα έχεις κάνει τη μόνη, αληθινή επανάσταση που περνάει από το χέρι σου.
Λεονάρντο ντα Βίντσι: 10 ωμές αλήθειες από τη μεγαλύτερη ιδιοφυΐα της ιστορίας
