Το μυστικό λεξιλόγιο των χρωμάτων: Πώς ο Καρλ Γιουνγκ μας έμαθε να διαβάζουμε τον κόσμο μέσα από τα χρώματα;
Τα χρώματα μάς ακολουθούν παντού στα όνειρα, στα σύμβολα, στις φορεσιές των θεών και στις σιωπές μας. Κι όμως, ελάχιστοι τα αντιμετωπίζουν όπως ο Καρλ Γιουνγκ, όχι ως αισθητηριακές πινελιές, αλλά ως ψυχικές δονήσεις. Για τον Γιουνγκ, το χρώμα δεν είναι διακόσμηση· είναι φωνή. Είναι ο τρόπος με τον οποίο το ασυνείδητο βρίσκει τρόπο να μιλήσει.
Ο σπουδαίος ψυχίατρος, δημιουργός της αναλυτικής ψυχολογίας και ένας από τους πιο επιδραστικούς στοχαστές του 20ού αιώνα, πίστευε πως τα χρώματα γεννιούνται βαθιά μέσα μας. Δεν είναι τυχαία, δεν είναι «της μόδας» και δεν τα μάθαμε από την κοινωνία: τα κουβαλάμε από τη στιγμή που γεννιόμαστε, μέσα στο συλλογικό μας ασυνείδητο εκεί όπου φωλιάζουν τα αρχέτυπα της ανθρωπότητας.
Όταν ο Φρόυντ μίλησε για τον φόβο της ευτυχίας και δεν τον πιστέψαμε
Το συλλογικό ασυνείδητο: η μήτρα των χρωμάτων
Σε αντίθεση με ψυχολόγους που συνδέουν τα χρώματα κυρίως με εμπειρίες και πολιτισμούς, ο Γιουνγκ υποστήριζε πως οι βασικές σημασίες τους είναι έμφυτες. Μοιάζουν με αρχαίους μύθους που όλοι ξέρουμε χωρίς να μας τους δίδαξαν. Οι προσωπικές μας εμπειρίες απλώς προσθέτουν δεύτερα στρώματα συναισθημάτων.
Έτσι, ένας άνθρωπος που φοβάται το κόκκινο λόγω ενός τραυματικού περιστατικού δεν αναιρεί τον βαθύτερο, οικουμενικό συμβολισμό του. Απλώς τον χρωματίζει – ειρωνικά – με τη δική του ιστορία.
Τι σημαίνουν τα χρώματα ;
Κόκκινο – το κάλεσμα των ενστίκτων
Το κόκκινο είναι ζωή που παφλάζει. Ορμή, θυμός, έρωτας, επιβίωση. Είναι η φωτιά που κινεί το σώμα και ξεβολεύει το μυαλό.
Μπλε – η σιωπή του ασυνείδητου
Το μπλε είναι η ψυχή σε κάθοδο, εκεί όπου τα όνειρα βαδίζουν αργά. Είναι βάθος, πνεύμα, ηρεμία, αλλά και μυστήριο. Το χρώμα του νερού των σκέψεων.
Κίτρινο – το φως της συνείδησης
Εδώ ο Γιουνγκ βλέπει το ξημέρωμα του νου: διαύγεια, λογική, διαίσθηση, φωτισμός. Το κίτρινο είναι η λάμψη που δείχνει τι προσπαθούμε να καταλάβουμε.
Πράσινο – η γέφυρα ανάμεσα στο φως και στο σκοτάδι
Από την ένωση μπλε και κίτρινου, το πράσινο γίνεται θεραπεία, ισορροπία και ανάσα. Είναι το σημείο όπου το συνειδητό συναντά την εσωτερική σοφία.
Μωβ – η συμφιλίωση των αντιθέτων
Το μωβ, παιδί του κόκκινου και του μπλε, συμβολίζει την ενοποίηση. Είναι το χρώμα της ολοκλήρωσης, της ωριμότητας, της βαθιάς πνευματικής σύνδεσης. Ο Γιουνγκ θα το ταύτιζε με τα ύστερα στάδια της εξατομίκευσης.
Πορτοκαλί – η ενέργεια με επίγνωση
Μετάβαση, δημιουργικότητα, ζωντάνια. Η ένταση του κόκκινου συναντά την καθαρότητα του κίτρινου και γεννά το χρώμα της χαράς που ξέρει τι κάνει.
Όταν η ψυχή μοιάζει με αλχημικό εργαστήριο
Ο Γιουνγκ λάτρευε την αλχημεία γιατί έβλεπε σε αυτήν την ψυχολογική διαδρομή του ανθρώπου. Οι τέσσερις βασικές αλχημικές φάσεις έχουν χρώμα και ψυχικό βάθος.
- Μαύρο (Nigredo): η κάθοδος στη σκιά μας
- Λευκό (Albedo): η κάθαρση της συνείδησης
- Κίτρινο (Citrinitas): η ανάδυση της σοφίας
- Κόκκινο (Rubedo): η ολοκλήρωση, η γέννηση του Εαυτού
Το τελικό στάδιο (το κόκκινο) είναι εκεί όπου η ψυχή ενώνεται με τα αντίθετά της. Είναι η στιγμή που παύουμε να είμαστε θραύσματα και γινόμαστε σύνολο.
Γιατί μας αφορά σήμερα η θεωρία του;
Κάθε φορά που σου αρέσει ένα χρώμα, κάτι μέσα σου ανταποκρίνεται, κάθε φορά που αποφεύγεις ένα άλλο, κάτι μέσα σου αντιστέκεται. Ο Γιούνγκ μας καλεί να δούμε τα χρώματα σαν καθρέφτες. Να παρατηρήσουμε με ποιο από αυτά είμαστε σήμερα, με ποιο παλεύουμε και ποιο μας τρομάζει. Ίσως τελικά η ζωή να μην είναι μια παλέτα που απλώς «επιλέγουμε». Ίσως (όπως θα έλεγε και ο Γιούνγκ) η παλέτα να μας επιλέγει πρώτη.
Έριχ Φρομ: «Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα του ανθρώπου είναι ότι δεν κάθεται να σκεφτεί αν…»
