Η γένεση του «€»: Η ιστορία, ο συμβολισμός και η αισθητική του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος.
Η αναζήτηση μιας νέας ταυτότητας
Η διαδικασία για την επιλογή του συμβόλου του ευρώ ξεκίνησε στα μέσα της δεκαετίας του 1990, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση προετοιμαζόταν πυρετωδώς για τη μετάβαση από το ECU (Ευρωπαϊκή Νομισματική Μονάδα) στο νέο ενιαίο νόμισμα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αντιμετώπισε την πρόκληση της δημιουργίας ενός συμβόλου που έπρεπε να ικανοποιεί τρία θεμελιώδη κριτήρια: να είναι εξόχως αναγνωρίσιμο, να εμπεριέχει έναν ισχυρό συμβολισμό για την Ευρώπη και να είναι εύκολο στη γραφή από τον μέσο πολίτη.
Από τα 32 αρχικά σχέδια που υποβλήθηκαν, η Επιτροπή κατέληξε σε δέκα επικρατέστερα, τα οποία στη συνέχεια τέθηκαν στην κρίση του κοινού μέσω ερευνών. Η τελική επιλογή παρουσιάστηκε επισήμως στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δουβλίνου, στις 12 Δεκεμβρίου 1996.
Η σημειολογία του σχεδίου: Το Έψιλον και η σταθερότητα
Η αρχιτεκτονική του συμβόλου «€» χαρακτηρίζεται από μια δωρική απλότητα και μια βαθιά συμβολική πολυσημία. Στον πυρήνα του βρίσκεται το ελληνικό γράμμα Έψιλον (Ε). Η επιλογή αυτή δεν ήταν διόλου τυχαία, καθώς παραπέμπει άμεσα στην Ελλάδα, την ιστορική κοιτίδα του ευρωπαϊκού πολιτισμού και της δημοκρατίας. Παράλληλα, το γράμμα αυτό ταυτίζεται με το αρχικό γράμμα της λέξης «Ευρώπη» στις περισσότερες λατινογενείς και γερμανικές γλώσσες.
Το δεύτερο, εξίσου κρίσιμο στοιχείο του σχεδιασμού, είναι οι δύο παράλληλες οριζόντιες γραμμές που διαπερνούν το σώμα του γράμματος. Στη γλώσσα των συμβόλων, οι παράλληλες ευθείες υποδηλώνουν τη σταθερότητα, την ισορροπία και την αξιοπιστία. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ενσωματώθηκαν για να εκφράσουν τη δέσμευση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την οικονομική ευρωστία και τη νομισματική σταθερότητα της νέας ζώνης.
Το αίνιγμα των δημιουργών
Ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα στοιχεία της ιστορίας του συμβόλου είναι η επιμονή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να διατηρήσει την ανωνυμία των σχεδιαστών του. Επισήμως, το σύμβολο φιλοτεχνήθηκε από μια τετραμελή ομάδα ειδικών, των οποίων τα ονόματα δεν δόθηκαν ποτέ στη δημοσιότητα. Η προσέγγιση αυτή ακολουθήθηκε προκειμένου το σύμβολο να ανήκει εξολοκλήρου στους πολίτες της Ευρώπης, χωρίς να συνδέεται με συγκεκριμένα πρόσωπα ή εθνικότητες.
Παρά το πέπλο μυστηρίου, ο Βέλγος γραφίστας Alain Billiet θεωρείται από πολλούς ως ο ιθύνων νους πίσω από την τελική μορφή του σχεδίου, αν και υπήρξαν κατά καιρούς διαμάχες. Αξιοσημείωτη είναι η περίπτωση του Arthur Eisenmenger, πρώην επικεφαλής γραφίστα της ΕΟΚ, ο οποίος ισχυρίστηκε ότι είχε σχεδιάσει ένα πανομοιότυπο σύμβολο ήδη από τη δεκαετία του 1970 ως γενικό έμβλημα της Ευρώπης, διεκδικώντας την πατρότητα της ιδέας.
Ένα σύμβολο σε διαρκή κίνηση
Για να διασφαλίσει την ομοιόμορφη αναπαραγωγή του, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε αυστηρές γεωμετρικές προδιαγραφές, ορίζοντας τις ακριβείς αναλογίες, τις γωνίες και τα πάχη των γραμμών του «€». Παρά τον αυστηρό αυτόν κανόνα, οι σχεδιαστές γραμματοσειρών (typographers) σε όλο τον κόσμο σύντομα προσάρμοσαν το σύμβολο ώστε να εναρμονίζεται με την αισθητική της εκάστοτε γραμματοσειράς, προσδίδοντάς του ποικίλες τυπογραφικές εκφάνσεις.
