Όταν ένα λογοτεχνικό αριστούργημα γίνεται μανιφέστο θανάτου
Υπάρχουν βιβλία που αλλάζουν τη ζωή των ανθρώπων και υπάρχουν βιβλία που, με έναν τρόπο σχεδόν μεταφυσικό και σίγουρα μακάβριο, συνδέθηκαν με το τέλος της.
Ο «Φύλακας στη Σίκαλη» του Τζ. Ντ. Σάλιντζερ ανήκει στη δεύτερη, την πιο αινιγματική κατηγορία. Από την έκδοσή του το 1951, το μυθιστόρημα που έδωσε φωνή στην εφηβική οργή και την αποξένωση, έμελλε να γίνει το «ιερό τοτέμ» μιας σειράς ανθρώπων που πέρασαν το κατώφλι της λογικής και βούτηξαν στο αίμα. Η εικόνα του Χόλντεν Κώλφηλντ, του νεαρού ήρωα που μισεί κάθε τι «ψεύτικο» στον κόσμο των ενηλίκων, λειτούργησε ως ένας παραμορφωτικός καθρέφτης για διαταραγμένες προσωπικότητες που αναζητούσαν ένα νόημα στη δική τους απομόνωση.
10 φράσεις από βιβλία που φωνάζουν «Σ’ αγαπώ» χωρίς να το λένε
Η πιο ανεξίτηλη στιγμή αυτής της σκοτεινής σύνδεσης γράφτηκε το βράδυ της 8ης Δεκεμβρίου του 1980, έξω από το κτίριο Ντακότα στη Νέα Υόρκη. Ο Μαρκ Ντέιβιντ Τσάπμαν, αφού πυροβόλησε και σκότωσε τον Τζον Λένον, δεν επέλεξε να τραπεί σε φυγή. Αντίθετα, παρέμεινε στον τόπο του εγκλήματος, άνοιξε ένα αντίτυπο του «Φύλακα στη Σίκαλη» και άρχισε να διαβάζει με μια απόκοσμη ηρεμία μέχρι να φτάσει η αστυνομία. Στην εσωτερική σελίδα του βιβλίου είχε υπογράψει ως «Χόλντεν Κώλφηλντ», ταυτίζοντας τον εαυτό του με τον ήρωα του Σάλιντζερ. Για τον Τσάπμαν, ο Λένον είχε γίνει το απόλυτο σύμβολο της υποκρισίας που ο Χόλντεν τόσο απεχθανόταν, και η δολοφονία του ήταν μια παράλογη προσπάθεια να «διασωθεί» η αθωότητα μέσα από μια πράξη ολέθρου.
Ωστόσο, η κατάρα της Σίκαλης δεν σταμάτησε εκεί. Λίγους μήνες αργότερα, το 1981, ο Τζον Χίνκλεϊ Τζούνιορ αποπειράθηκε να δολοφονήσει τον Αμερικανό Πρόεδρο Ρόναλντ Ρέιγκαν, θέλοντας να εντυπωσιάσει την ηθοποιό Τζόντι Φόστερ.
Στις έρευνες που ακολούθησαν, το ίδιο βιβλίο βρέθηκε στο δωμάτιό του, αποτελώντας μέρος μιας εμμονικής μελέτης. Το μοτίβο επαναλήφθηκε το 1989, όταν ο Ρόμπερτ Τζον Μπάρντο δολοφόνησε τη νεαρή ηθοποιό Ρεμπέκα Σέφερ. Ο Μπάρντο κρατούσε το βιβλίο στα χέρια του την ώρα της επίθεσης, επιβεβαιώνοντας μια τρομακτική σύμπτωση: οι «μοναχικοί λύκοι» της Αμερικής είχαν βρει στις σελίδες του Σάλιντζερ έναν κώδικα επικοινωνίας που κανείς άλλος δεν μπορούσε να καταλάβει.
Το ερώτημα που παραμένει μετέωρο στις δεκαετίες που πέρασαν είναι το γιατί. Ο Χόλντεν Κώλφηλντ ονειρευόταν να είναι ο «Φύλακας» που στέκει στην άκρη ενός γκρεμού μέσα σε ένα χωράφι με σίκαλη, σώζοντας τα παιδιά που κινδύνευαν από την πτώση στο κενό. Αυτή η μεταφορά της προστασίας της αθωότητας παρερμηνεύτηκε οδυνηρά από ανθρώπους που ένιωθαν προδομένοι από την κοινωνία. Στο δικό τους μυαλό, ο «γκρεμός» ήταν η διασημότητα, η επιτυχία και η ενηλικίωση. Σκοτώνοντας τα είδωλα της εποχής τους, πίστευαν ότι εκπλήρωναν το όραμα του ήρωά τους, παγώνοντας τον χρόνο σε μια στιγμή «αλήθειας».
Ο ίδιος ο Σάλιντζερ, τρομαγμένος από την επίδραση του έργου του και την εμμονή του κοινού, αποσύρθηκε σε μια ισόβια απομόνωση, αρνούμενος να εξηγήσει περαιτέρω τον ήρωά του. Η ιστορία του «Φύλακα στη Σίκαλη» παραμένει μια υπενθύμιση της τεράστιας δύναμης της λογοτεχνίας. Είναι ένα βιβλίο που γράφτηκε για να θεραπεύσει τη μοναξιά της νιότης, αλλά κατέληξε να στοιχειώσει τη συλλογική συνείδηση ως η προσωποποίηση της πιο επικίνδυνης ταύτισης.
