Η απάντηση είναι άμεση: Αν ξυπνάς, δουλεύεις και κοιμάσαι χωρίς να αναρωτιέσαι γιατί τα κάνεις όλα αυτά, ο Σωκράτης έχει άσχημα νέα για σένα.
Το σημερινό απόφθεγμα δεν είναι απλή φιλοσοφία, είναι ένα «καμπανάκι» αφύπνισης για να πάρεις πίσω τον έλεγχο της καθημερινότητάς σου από τον «αυτόματο πιλότο».
«Ο δε ανεξέταστος βίος ου βιωτός ανθρώπω.» (Η ζωή που δεν εξετάζεται, δεν αξίζει να τη ζει ο άνθρωπος)
Γιατί αυτό το απόφθεγμα σε αφορά σήμερα;
Σκέψου πόσες φορές μέσα στην εβδομάδα λες «έτσι είναι τα πράγματα» ή «δεν έχω επιλογή». Ο Σωκράτης, ο πατέρας της Δυτικής Φιλοσοφίας, θα σου έλεγε πως αυτό είναι ψέμα. Στέκεσαι μπροστά σε έναν καθρέφτη. Το να εξετάζεις τον βίο σου σημαίνει να έχεις το θάρρος να ρωτήσεις τον εαυτό σου: «Αυτές οι αξίες είναι δικές μου ή μου τις επέβαλαν;». Αν δεν το κάνεις, ζεις ως υπνοβάτης.
Τι αναζητούσε ο Καμύ στις γυναίκες; «Έπιανα ξαφνικά τον εαυτό μου να κάνει συχνά μια ερώτηση που…»
Πληροφορίες για «μυημένους»:
Εδώ κρύβεται το «ζουμί» που ίσως δεν ξέρεις, εκτός αν έχεις περάσει ώρες σε πανεπιστημιακά αμφιθέατρα.
Ο Σωκράτης ως «Μύωπας» (Gadfly): Στην Απολογία του Πλάτωνα, ο Σωκράτης παρομοιάζει τον εαυτό του με αλογόμυγα (μύωπα) και την Αθήνα με ένα νωθρό άλογο. Ο ρόλος του ήταν να «τσιμπάει» τους πολίτες για να τους ξυπνάει από τον πνευματικό λήθαργο.
Ο «Έλεγχος» (Elenchus): Οι φοιτητές μελετούν τη σωκρατική μέθοδο όχι ως απλή συζήτηση, αλλά ως μια διαδικασία αρνητικής διαλεκτικής. Ο Σωκράτης δεν έδινε απαντήσεις. Μέσα από ερωτήσεις, οδηγούσε τον συνομιλητή σε αδιέξοδο (την λεγόμενη «Απορία»), αναγκάζοντάς τον να γκρεμίσει τις ψευδαισθήσεις του και να χτίσει τη σκέψη του από την αρχή.
Η θανατική καταδίκη που έγινε μάθημα ζωής
Ίσως να μην γνωρίζεις ότι αυτή η φράση ειπώθηκε όταν ο Σωκράτης ήταν 70 ετών, στη δίκη που του κόστισε τη ζωή. Του δόθηκε η επιλογή: να σωπάσει και να εξοριστεί ή να πεθάνει. Επέλεξε τον θάνατο (πίνοντας κώνειο) γιατί πίστευε ότι μια ζωή χωρίς φιλοσοφική αναζήτηση και ελευθερία σκέψης είναι χειρότερη από τον θάνατο.
Κλείσε για λίγο τα social media. Αν έπρεπε να δικαιολογήσεις τις επιλογές της σημερινής μέρας σε έναν δικαστή όπως ο Σωκράτης, θα αθωωνόσουν ή θα καταδικαζόσουν για «ανεξέταστο βίο»;
