Μανόλης Αναγνωστάκης: Το πιο σκληρό είδος συγχώρεσης (Και γιατί πονάει τόσο όταν καταλαβαίνεις τα όρια των άλλων)
Ξέχνα τον θυμό για όσους σε απογοήτευσαν. Ο μεγάλος ποιητής της μεταπολεμικής γενιάς εξηγεί γιατί η μεγαλύτερη τραγωδία στις σχέσεις δεν είναι η κακία, αλλά η ανεπάρκεια.
Υπάρχει μια στιγμή στη ζωή κάθε ανθρώπου που είναι πιο επώδυνη ακόμα και από την προδοσία. Είναι η στιγμή που ο θυμός που νιώθεις για κάποιον που σε πλήγωσε ή σε απογοήτευσε (έναν γονιό που δεν σε κατάλαβε, έναν σύντροφο που δεν στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων) εξατμίζεται και τη θέση του παίρνει μια παγωμένη, βαριά συνειδητοποίηση: Δεν το έκανε επίτηδες. Δεν ήταν θέμα κακίας. Ήταν θέμα χωρητικότητας.
Ο Μανόλης Αναγνωστάκης, με μια φράση-λεπίδι, αποτυπώνει αυτή την τραγική αποδοχή της ανθρώπινης μετριότητας.
Αναρωτήθηκες ποτέ γιατί είναι πιο εύκολο να μισείς κάποιον για τα λάθη του, παρά να τον λυπάσαι για την ανικανότητά του να κάνει το σωστό;
Το απόφθεγμα της ημέρας
«Δεν έφταιγεν ο ίδιος, τόσος ήτανε.» – Μανόλης Αναγνωστάκης
Μανόλης Αναγνωστάκης: «Ξέρεις πως πια ξεχάσαμε τ’ αμέριμνα παιδιά που…»
Η συντριβή της εξιδανίκευσης
Γιατί αυτή η φράση πονάει τόσο πολύ; Επειδή γκρεμίζει το βάθρο στο οποίο έχουμε τοποθετήσει τους σημαντικούς ανθρώπους της ζωής μας.
Όσο πιστεύεις ότι κάποιος «φταίει», του δίνεις δύναμη. Πιστεύεις ότι μπορούσε να φερθεί αλλιώς, αλλά επέλεξε να μην το κάνει. Αυτό γεννά θυμό, αλλά διατηρεί την ελπίδα ότι ίσως κάποτε αλλάξει.
Όταν όμως παραδεχτείς ότι «τόσος ήτανε», η ελπίδα πεθαίνει. Συνειδητοποιείς ότι περίμενες ωκεανούς συναισθήματος από ανθρώπους που ήταν ρηχά ποτάμια. Περίμενες γενναιότητα από ανθρώπους που ήταν δομικά φοβισμένοι. Η φράση «τόσος ήτανε» δεν αφορά το ύψος, αλλά το ψυχικό, ηθικό και συναισθηματικό ανάστημα. Είναι η αποδοχή του πεπερασμένου των άλλων.
Και κάπου εδώ έρχεται η λύτρωση. Τι συμβαίνει μέσα σου όταν σταματήσεις να ζητάς από τους άλλους πράγματα που δεν έχουν να σου δώσουν;
Το τέλος των απαιτήσεων
Αυτή η παραδοχή είναι μια μορφή συγχώρεσης, αλλά όχι από εκείνες που φέρνουν χαρά. Είναι μια συγχώρεση βουβή, γεννημένη από οίκτο και ρεαλισμό.
Δεν έφταιγεν ο ίδιος (Μανόλης Αναγνωστάκης)
η εποχή, τα βάρη, οι συνθήκες
κι άλλοι την πάθανε που τότε είπαν το ναι
και δεν ακούσανε των παλιών τις υποθήκες
Τάχα η θέλησή σου λίγη
τάχα ο πόνος σου μεγάλος
η ζημιά ήτανε στο ζύγι
πάντα φταίει κάποιος άλλος
Καλά-καλά ποιο είναι το κέρδος, ποια η ζημιά
ποιος να το πει δεν ξέρει
το βέβαιο ήτανε πως κάτι δεν πήγε καλά
δεν έφτασε όπου ονειρεύτηκε το χέρι
Τάχα η θέλησή σου λίγη
τάχα ο πόνος σου μεγάλος
η ζημιά ήτανε στο ζύγι
πάντα φταίει κάποιος άλλος
Δεν έφταιγεν ο ίδιος, τόσος ήτανε
κι οι άνθρωποι γεμάτοι είναι τώρα απαιτήσεις
αφού σήμερα δε θα ’λεγε το ίδιο το ναι
τώρα περίσσεψαν η σύνεση κι η κρίσις
Τάχα η θέλησή σου λίγη
τάχα ο πόνος σου μεγάλος
η ζημιά ήτανε στο ζύγι
πάντα φταίει κάποιος άλλος
Το απόφθεγμα της ημέρας από τον Ντοστογιέφσκι: Γιατί σαμποτάρεις την ίδια σου την ευτυχία;
