Τι συμβολίζει ο Δεκαπενταύγουστος και γιατί δεν είναι ημέρα πένθους;

Τι θα διαβάσετε σε αυτό το άρθρο:

Τι ακριβώς γιορτάζουμε: Η Εκκλησία δεν πενθεί τον θάνατο της Παναγίας, αλλά γιορτάζει την «Κοίμηση» και τη μετάστασή της στους ουρανούς. Γι’ αυτό και η ημέρα αυτή είναι γεμάτη χαρά και έχει καθιερωθεί ως το «Πάσχα του Καλοκαιριού».
Το μεγάλο εορτολόγιο: Ποιοι γιορτάζουν στις 15 Αυγούστου; Ο άγνωστος κανόνας για τις ανύπαντρες και τις παντρεμένες Μαρίες που σπάνια τηρείται πια.
Τα πιο εντυπωσιακά έθιμα: Από τα μυστηριώδη, άκακα «φιδάκια της Παναγίας» στην Κεφαλονιά, μέχρι την Παναγία Σουμελά των Ποντίων και τον επικό Δεκαπενταύγουστο των ελληνικών νησιών.

Από τον Ελύτη ως τον Βάρναλη: η Παναγία με λόγια που δε χωρά η αγιογραφία

Αν υπάρχει μια μέρα του χρόνου που η Ελλάδα μοιάζει να πατάει συλλογικά ένα κουμπί παύσης, αυτή είναι η 15η Αυγούστου. Οι μεγάλες πόλεις αδειάζουν, οι δρόμοι ερημώνουν και η ζωή μεταφέρεται στα νησιά, στα ορεινά χωριά, στις πλατείες κάτω από τα πλατάνια και στα αμέτρητα ξωκλήσια. Ο Δεκαπενταύγουστος δεν είναι απλώς μια θρησκευτική αργία είναι η κορύφωση του ελληνικού καλοκαιριού, η επιστροφή στον τόπο καταγωγής, μια γιορτή γεμάτη φως, μυρωδιά βασιλικού και ήχους από τα τοπικά πανηγύρια.

Αλλά τι ακριβώς κρύβεται πίσω από αυτή τη μεγάλη γιορτή που όλοι αποκαλούμε «Πάσχα του καλοκαιριού»;

Τι γιορτάζουμε: Η Κοίμηση και όχι το πένθος

Στις 15 Αυγούστου, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά την Κοίμηση της Θεοτόκου. Το εντυπωσιακό με τη συγκεκριμένη γιορτή είναι ότι, παρότι αφορά το τέλος της επίγειας ζωής της μητέρας του Χριστού, δεν έχει πένθιμο χαρακτήρα. Αντίθετα, είναι μια ημέρα τεράστιας χαράς και αγαλλίασης.

Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, όταν η Παναγία «εκοιμήθη» (εξ ου και Κοίμηση, αντί για θάνατος), οι Απόστολοι συγκεντρώθηκαν чудесно (με θαυμαστό τρόπο) από τα πέρατα του κόσμου για να την κηδέψουν. Τρεις μέρες μετά, ο τάφος της βρέθηκε άδειος, καθώς η Παναγία μετέστη (ανελήφθη) στους ουρανούς. Αυτή η νίκη της ζωής πάνω στον θάνατο είναι που δίνει στη γιορτή τον πανηγυρικό της χαρακτήρα, χαρίζοντάς της τον τίτλο του θερινού Πάσχα.

Το εορτολόγιο: Η μέρα που γιορτάζει η μισή Ελλάδα

Το Δεκαπενταύγουστο τα τηλέφωνα παίρνουν φωτιά, καθώς γιορτάζουν μερικά από τα πιο δημοφιλή ελληνικά ονόματα.

Ποιοι γιορτάζουν: Μαρία, Μάριος, Παναγιώτης, Παναγιώτα, Πάνος, Γιώτα, Δέσποινα, Παρθένα, Παρθένιος, Συμέλα (ή Σιμέλα), Γεσθημανή, Θεοτόκης, Θεοτοκία, Μαριγώ, Μαρίζα και Μάρω.

Το άγνωστο έθιμο με τις Μαρίες: Μια παλιά, άγραφη παράδοση ήθελε τις γυναίκες με το όνομα Μαρία να χωρίζονται στα δύο. Οι παντρεμένες Μαρίες γιόρταζαν στις 15 Αυγούστου (Κοίμηση της Θεοτόκου), ενώ οι ανύπαντρες γιόρταζαν στις 21 Νοεμβρίου (Εισόδια της Θεοτόκου). Στη σύγχρονη εποχή, ωστόσο, αυτός ο διαχωρισμός έχει σχεδόν εκλείψει, και η συντριπτική πλειοψηφία επιλέγει να γιορτάζει μέσα στην ανεμελιά του Αυγούστου.

Τα εντυπωσιακά έθιμα σε όλη την Ελλάδα

Η γιορτή της Παναγίας συνδέεται με μοναδικές παραδόσεις και έθιμα που προσελκύουν χιλιάδες επισκέπτες:

Τα «Φιδάκια της Παναγίας» στην Κεφαλονιά: Ένα από τα πιο παράξενα και συναρπαστικά έθιμα λαμβάνει χώρα στο Μαρκόπουλο Κεφαλονιάς. Από τις 6 έως τις 15 Αυγούστου, μικρά, ακίνδυνα φιδάκια με ένα χαρακτηριστικό σημάδι σταυρού στο κεφάλι τους, κάνουν την εμφάνισή τους μέσα και έξω από την εκκλησία της Παναγίας της Φιδούσας. Σύμφωνα με τον μύθο, πρόκειται για μοναχές που παρακάλεσαν την Παναγία να τις μεταμορφώσει σε φίδια για να γλιτώσουν από τους πειρατές. Τα φιδάκια θεωρούνται τεράστια ευλογία, ενώ αν κάποια χρονιά δεν εμφανιστούν (όπως έγινε τη χρονιά του καταστροφικού σεισμού του 1953), θεωρείται κακός οιωνός.
Το ιερό νησί της Τήνου: Η Τήνος αποτελεί το επίκεντρο του Δεκαπενταύγουστου. Χιλιάδες πιστοί φτάνουν στο νησί, πολλοί από τους οποίους ανεβαίνουν γονατιστοί τον δρόμο μέχρι την εκκλησία της Μεγαλόχαρης για να εκπληρώσουν το τάμα τους. Η μέρα είναι φορτισμένη και ιστορικά, καθώς τιμάται η μνήμη των πεσόντων από τον τορπιλισμό του καταδρομικού «Έλλη» από τους Ιταλούς το 1940, μέσα στο λιμάνι του νησιού.
Παναγία Σουμελά – Η καρδιά του Ποντιακού Ελληνισμού: Στις πλαγιές του Βερμίου στην Ημαθία, αναβιώνει κάθε χρόνο η ιστορία και η πίστη των Ποντίων. Το προσκύνημα στην Παναγία Σουμελά, όπου φυλάσσεται η ιστορική εικόνα που μεταφέρθηκε από τον Πόντο, συγκεντρώνει χιλιάδες κόσμου. Οι εορτασμοί εκεί συνδυάζουν τη θρησκευτική ευλάβεια με τους ήχους της ποντιακής λύρας και τους παραδοσιακούς χορούς.

Ο Δεκαπενταύγουστος είναι ο καθρέφτης της Ελλάδας. Είναι το ψητό αρνί στο χωριό, τα βιολιά στα νησιώτικα πανηγύρια, το κερί που ανάβει σιωπηλά στο λευκό ξωκλήσι. Είναι η μέρα που, όπου κι αν βρισκόμαστε, νιώθουμε την ανάγκη να ανταμώσουμε με τους δικούς μας ανθρώπους.