Τι θα διαβάσετε σε αυτό το άρθρο:
Πόσοι Έλληνες πιστεύουν: Σήμερα, το 73% των ερωτώμενων δηλώνει ότι πιστεύει στον Θεό, σημειώνοντας πτώση από το 92% που είχε καταγραφεί το 2005. Παρά τη μείωση, η θρησκευτικότητα διατηρείται ισχυρή, αναζητώντας πλέον περισσότερο την πρακτική της εφαρμογή στην καθημερινή ζωή.
Ο ρόλος της Εκκλησίας: Αν και η Εκκλησία θεωρείται πρωτίστως πνευματικό καταφύγιο, πάνω από 6 στους 10 Έλληνες δίνουν αρνητική απάντηση στο αν πρέπει να παρεμβαίνει σε θέματα της καθημερινής ζωής, πέραν των πνευματικών.
Διαχωρισμός Κράτους – Εκκλησίας: Στο μείζον αυτό ερώτημα, 7 στους 10 πολίτες τάσσονται υπέρ του διαχωρισμού, μια τάση που είναι σταθερά αυξητική από το 2003 έως σήμερα.
Σύγχρονα κοινωνικά ζητήματα: Αναφορικά με τη στάση της Εκκλησίας απέναντι στον γάμο και την τεκνοθεσία των ομόφυλων ζευγαριών, το 55% των ερωτηθέντων εμφανίζεται να διαφωνεί. Αντίθετα, η συντριπτική πλειοψηφία είναι ενάντια στο ενδεχόμενο κατάργησης του μαθήματος των θρησκευτικών στα σχολεία.
Ποιοι Έλληνες μοιάζουν περισσότερο με τους αρχαίους προγόνους μας; Από ποιες περιοχές;
Η σχέση των Ελλήνων με την πίστη και την Εκκλησία είναι βαθιά, σύνθετη και διαρκώς εξελισσόμενη. Ειδικά σήμερα, μέσα από τις ισχυρές εμπειρίες μιας εικοσαετίας η έκρηξη της τεχνολογίας, η οικονομική κρίση, η πανδημία και οι πολεμικές συγκρούσεις, η έννοια του «πιστεύω» έχει τεθεί υπό δοκιμασία. Πώς αντιλαμβανόμαστε, λοιπόν, σήμερα τον θεσμό της Εκκλησίας και τελικά… είμαστε πιστοί;
Η εξέλιξη της πίστης και ο «σταθερός πυρήνας»
Τα στοιχεία από τη μεγάλη έρευνα της Κάπα Research, η οποία διενεργήθηκε στο πλαίσιο της αξιολόγησης θεσμών για τα 50 χρόνια από τη Μεταπολίτευση, ρίχνουν φως στη σύγχρονη θρησκευτικότητα. Σήμερα, το 73% των ερωτώμενων δηλώνει ότι πιστεύει στον Θεό. Παρότι το ποσοστό αυτό είναι μειωμένο σε σχέση με το εντυπωσιακό 92% του 2005, παραμένει ιδιαίτερα ισχυρό. Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η μεγάλη διαχρονική έρευνα της διαΝΕΟσις («Τι πιστεύουν οι Έλληνες» 2024), όπου περίπου 8 στους 10 δηλώνουν σταθερά ότι πιστεύουν στον Θεό, ενώ 2 στους 10 δηλώνουν ανοιχτά πως δεν πιστεύουν.
Φαίνεται πως η πίστη αλλάζει μορφή. Για την πλειονότητα, εξελίσσεται σε μια υπαρξιακή στάση που δεν έχει διαρκώς το βλέμμα στραμμένο στην αιωνιότητα, αλλά αναζητά τη σχέση ασφάλειας, σιγουριάς και εμπιστοσύνης για την αντιμετώπιση των δυσκολιών της ζωής. Καθώς συμβαίνει αυτό, παρατηρείται απομάκρυνση από την τακτική προσέλευση στους ναούς. Ωστόσο, διατηρείται ένας δυναμικός «πυρήνας» της τάξης του 28% που επισκέπτεται την Εκκλησία τουλάχιστον μία φορά τον μήνα.
Διαχωρισμός Κράτους-Εκκλησίας και κοινωνικά ζητήματα
Η κοινωνία φαίνεται να ζητά ξεκάθαρους ρόλους. Σύμφωνα με τους ερωτώμενους της έρευνας, η πλειονότητα αποδίδει στην Εκκλησία έναν ρόλο κυρίως πνευματικό, αφήνοντας στο Κράτος τη ρύθμιση των κοινωνικών ζητημάτων. Πάνω από 6 στους 10 πολίτες απαντούν πως η Εκκλησία δεν πρέπει να έχει λόγο στα θέματα της καθημερινής ζωής.
Η επιθυμία αυτή για σαφή όρια αποτυπώνεται καθαρά και στη σχέση Κράτους και Εκκλησίας. Το 70% (7 στους 10) τάσσεται πλέον υπέρ του διαχωρισμού τους, ποσοστό που παρουσιάζει σαφή αυξητική τάση από το 2003. Αντιθέτως, μόλις το 23% δηλώνει κατά του διαχωρισμού (και ένα 7% δεν ξέρει/δεν απαντά).
Στα φλέγοντα ζητήματα των ημερών, όπως ο γάμος και η τεκνοθεσία των ομόφυλων ζευγαριών, το 55% διαφωνεί με τη στάση που τήρησε η Εκκλησία. Παρ’ όλα αυτά, η σύνδεση της Εκκλησίας με την εκπαίδευση και την παράδοση παραμένει κραταιά: η συντριπτική πλειοψηφία είναι ενάντια στην κατάργηση του μαθήματος των θρησκευτικών, ενώ τελετές όπως ο θρησκευτικός γάμος και η ταφή παραμένουν βαθιά ριζωμένες στη ζωή των Ελλήνων.
Η εμπιστοσύνη στους θεσμούς και η ευρωπαϊκή πρωτιά
Παρά τις εσωτερικές αναζητήσεις, οι Έλληνες ξεχωρίζουν παγκοσμίως για την πίστη τους. Σύμφωνα με έρευνα του αμερικανικού Pew Research Center (2019-2020), το 80% των Ελλήνων θεωρεί ότι η θρησκεία παίζει «σημαντικό» ή «πολύ σημαντικό» ρόλο στη ζωή του. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των κρατών του δυτικού κόσμου και της Ευρώπης. Επιπλέον, το 53% απαντά πως η πίστη στον Θεό αποτελεί προϋπόθεση για να είναι κανείς ηθικός.
Το καλοκαιρινό Matrix: Μήπως τελικά δεν ξεκουράζεσαι καθόλου στις διακοπές;
