Μεγαλώσαμε ταυτίζοντας τον μεγάλο έρωτα με τον μεγάλο πόνο. Η κλασική λογοτεχνία, στην προσπάθειά της να αποδώσει το απόλυτο συναίσθημα, συχνά εξιδανίκευσε συμπεριφορές που σήμερα θα αναγνωρίζαμε ξεκάθαρα ως καταστροφικές.
Διαβάζοντας τις σελίδες των αριστουργημάτων, οι γραμμές μεταξύ πάθους, εξάρτησης και εμμονής θολώνουν.
Ποια είναι όμως τα διάσημα λογοτεχνικά ζευγάρια που, ενώ λατρεύτηκαν ως σύμβολα του ρομαντισμού, στην πραγματικότητα μας δίδαξαν ένα βαθιά προβληματικό «μαζί»;
Χίθκλιφ και Κάθριν – Ανεμοδαρμένα ύψη (Έμιλι Μπροντέ)
Ίσως η πιο κλασική περίπτωση παρεξηγημένου ρομαντισμού. Η σχέση του Χίθκλιφ και της Κάθριν δεν βασίζεται στην αμοιβαία φροντίδα, αλλά στην απόλυτη καταστροφή. Η διάσημη φράση της Κάθριν, «Είμαι ο Χίθκλιφ», δεν αποτελεί δήλωση αγάπης, αλλά ομολογία μιας νοσηρής συγχώνευσης όπου η ατομικότητα χάνεται. Ο Χίθκλιφ δεν αγαπά την Κάθριν έχει εμμονή με την εκδίκηση απέναντι σε όσους τον χώρισαν από αυτήν, καταστρέφοντας τελικά και τους δυο τους, αλλά και τις επόμενες γενιές.
2)Τζέι Γκάτσμπι και Ντέιζι Μπιουκάναν – Ο υπέροχος Γκάτσμπι (Φ. Σκοτ Φιτζέραλντ)
Ο Γκάτσμπι έχτισε μια ολόκληρη αυτοκρατορία, διοργάνωνε τα πιο λαμπερά πάρτι και άλλαξε την ίδια του την ταυτότητα για να κερδίσει την προσοχή της Ντέιζι. Φαίνεται ως η απόλυτη αφοσίωση, σωστά; Στην πραγματικότητα, ο Γκάτσμπι δεν ήταν ερωτευμένος με την πραγματική Ντέιζι, αλλά με την εξιδανικευμένη ανάμνηση που είχε φτιάξει για εκείνη πριν από πέντε χρόνια. Η Ντέιζι ήταν το τρόπαιο, το σύμβολο μιας ζωής που του είχαν αρνηθεί. Η εμμονή του με το παρελθόν τον τύφλωσε, μην αφήνοντάς τον να δει την ρηχότητα του αντικειμένου του πόθου του.
3) Φλορεντίνο Αρίσα και Φερμίνα Δάσα – Ο έρωτας στα χρόνια της χολέρας (Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες)
Το να περιμένεις την αγαπημένη σου «πενήντα ένα χρόνια, εννέα μήνες και τέσσερις μέρες» ακούγεται συγκινητικό. Ο Φλορεντίνο Αρίσα, ωστόσο, μετέτρεψε τη ζωή του σε μια αίθουσα αναμονής, περιμένοντας τον θάνατο του συζύγου της Φερμίνα για να την διεκδικήσει ξανά. Ενώ περίμενε, έκανε αμέτρητες εφήμερες σχέσεις, αντιμετωπίζοντας τις γυναίκες ως εργαλεία για να ξεχάσει τον πόνο του. Η εμμονή του δεν είχε να κάνει με τη συντροφικότητα, αλλά με την πεισματική άρνησή του να αποδεχτεί την απόρριψη της νιότης του.
4) Ρωμαίος και Ιουλιέτα (Ουίλιαμ Σαίξπηρ)
Το απόλυτο αρχέτυπο. Ας εξετάσουμε όμως τα γεγονότα αντικειμενικά: Δύο έφηβοι γνωρίζονται σε ένα πάρτι, παντρεύονται την επόμενη μέρα, και μέσα σε λιγότερο από μία εβδομάδα οδηγούνται στην αυτοκτονία επειδή δεν μπορούν να ζήσουν ο ένας χωρίς τον άλλον. Ο Σαίξπηρ δεν έγραψε μια ιστορία για τον ιδανικό έρωτα, αλλά μια τραγωδία για τον παρορμητισμό, τον εφηβικό παραλογισμό και τις καταστροφικές συνέπειες των οικογενειακών διαφορών. Η απελπισία τους δεν ήταν απόδειξη αγάπης, αλλά αποτέλεσμα της ανωριμότητάς τους.
5) Χούμπερτ Χούμπερτ και Λολίτα – Λολίτα (Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ)
Ίσως η πιο ανατριχιαστική απόδειξη του πώς ένας θύτης μπορεί να «ντύσει» την εμμονή του με ποιητικά λόγια. Ο Ναμπόκοφ έγραψε αριστουργηματικά μέσα από την οπτική γωνία του Χούμπερτ, οδηγώντας συχνά τον ανυποψίαστο αναγνώστη στο να νιώσει οίκτο για αυτόν. Στην ουσία, όμως, δεν υπάρχει καμία ιστορία αγάπης εδώ. Υπάρχει μόνο η απόλυτη αντικειμενοποίηση, ο έλεγχος και η κακοποίηση ενός παιδιού. Είναι το απόλυτο παράδειγμα του πώς η εξαιρετική λογοτεχνία μπορεί να ξεγελάσει το μυαλό, καλύπτοντας ένα έγκλημα με τον μανδύα του σκοτεινού ρομαντισμού.
Η αληθινή λογοτεχνία δεν υπάρχει για να μας δίνει ηθικά διδάγματα, αλλά για να εξερευνά τα βάθη της ανθρώπινης φύσης. Ωστόσο, την επόμενη φορά που θα συγκινηθούμε με μια δραματική ερωτική ιστορία στο χαρτί, ίσως αξίζει να αναρωτηθούμε αν θα θέλαμε όντως να τη ζήσουμε στην πραγματικότητα.
15 αποφθέγματα του Χέμινγουεϊ: «Σε ότι αφορά την ηθική, γνωρίζω μόνο ένα πράμα…»
