Η Σύλβια Πλαθ ήταν μια γυναίκα που μετέτρεψε τον εσωτερικό της σπαραγμό σε υψηλή τέχνη, καταφέρνοντας να δώσει σχήμα σε συναισθήματα που οι περισσότεροι από εμάς φοβόμαστε ακόμα και να κατονομάσουμε.
Γεννημένη στη Βοστώνη το 1932, η Πλαθ υπήρξε μια ιδιοφυΐα που πάλεψε σε όλη της τη ζωή με τις προσδοκίες μιας κοινωνίας που ήθελε τις γυναίκες «τέλειες» συζύγους και μητέρες, ενώ η ίδια διψούσε για μια πνευματική ελευθερία που άγγιζε τα όρια του απόλυτου.
Η πρόσφατη διεθνής βιβλιογραφία και οι αναλύσεις των ημερολογίων της αποκαλύπτουν μια προσωπικότητα πολύ πιο σύνθετη από το αρχέτυπο της «καταραμένης ποιήτριας». Η Πλαθ υπέφερε από αυτό που σήμερα οι μελετητές ονομάζουν «παράλυση της επιλογής» και την υπαρξιακή δίψα για το «όλα ή τίποτα».
Στο εμβληματικό της έργο «Ο Γυάλινος Κώδων», περιγράφει τον εαυτό της μπροστά σε μια συκιά, όπου κάθε σύκο αντιπροσωπεύει μια διαφορετική ζωή: την ποιήτρια, τη μητέρα, την ερωμένη, την ταξιδιώτισσα. Καθώς δεν μπορεί να αποφασίσει ποιο να διαλέξει, τα σύκα σαπίζουν και πέφτουν στο έδαφος.
Αυτή η αγωνία του περιορισμού, η πάλη με τη δημιουργική αμφιβολία και η ωμή ειλικρίνεια για το «σκοτεινό πράγμα» που κοιμόταν μέσα της, την κατέστησαν διαχρονικό σύμβολο. Τα αποφθέγματά της θα τα περιγράφαμε ως θραύσματα μιας κρυστάλλινης ευφυΐας που κάηκε γρήγορα, αφήνοντας πίσω της μια κληρονομιά που μας διδάσκει ότι ο χειρότερος εχθρός της δημιουργίας δεν είναι η αποτυχία, αλλά η αμφισβήτηση του ίδιου μας του εαυτού.
Ακολουθούν 11 αποφθέγματα που αποτυπώνουν την εύθραυστη ισορροπία της ανάμεσα στο φως της δημιουργίας και το σκοτάδι της ανάγκης για αποχώρηση.
Χαν Γκανγκ: «Η μοναξιά δεν είναι η έλλειψη ανθρώπων, είναι η έλλειψη της δυνατότητας να…»
11 αποφθέγματα της Σύλβια Πλαθ
- Ίσως, όταν βρεθούμε στο σημείο να θέλουμε τα πάντα, να συμβαίνει επειδή βρισκόμαστε πολύ κοντά στο να μη θέλουμε τίποτα.
- Μιλάω στον Θεό αλλά ο ουρανός είναι άδειος.
- Αυτό που θέλω πίσω είναι αυτό που ήμουν.
- Αν αντικαθιστούσαν τη λέξη «αγάπη» με τη λέξη «λαγνεία» στα σημερινά τραγούδια, θα ήταν πιο κοντά στην πραγματικότητα.
- Βρέχει. Έχω την παρόρμηση να γράψω ένα ποίημα. Αλλά θυμάμαι κάτι σε ένα απορριπτικό σημείωμα: μετά από μια καταρρακτώδη βροχή, ποιήματα με τίτλο «βροχή» καταφτάνουν από κάθε γωνιά της χώρας.
- Η τελειότητα είναι τρομερή, δεν μπορεί να κάνει παιδιά.
Στο μόνο πράγμα που ήμουν καλή ήταν να κερδίζω υποτροφίες και βραβεία. Και αυτή η εποχή πλησίαζε στο τέλος της. - Πριν δώσω το σώμα μου, πρέπει να δώσω τις σκέψεις μου, το μυαλό μου, τα όνειρά μου. Αλλά εσύ δεν ήθελες τίποτα από αυτά. Με τρομάζει αυτό το σκοτεινό πράγμα που κοιμάται μέσα μου. Όλη τη μέρα αισθάνομαι τα ελαφρά φτερουγίσματά του, τη μοχθηρία του.
- Δεν ξέρω πώς είναι να μην έχεις έντονα συναισθήματα. Εγώ ακόμα κι όταν δεν αισθάνομαι τίποτα, το αισθάνομαι πολύ έντονα.
- Ποτέ δεν θα μπορέσω να διαβάσω όλα τα βιβλία που θέλω. Ποτέ δεν θα μπορέσω να γίνω όλοι οι άνθρωποι που θέλω και να ζήσω όλες τις ζωές που θέλω. Δεν μπορώ ποτέ να εκπαιδεύσω τον εαυτό μου σε όλες τις δεξιότητες που θέλω. Και γιατί θέλω; Θέλω να ζήσω και να νιώσω όλες τις αποχρώσεις, τους τόνους και τις παραλλαγές της ψυχικής και σωματικής εμπειρίας που είναι δυνατές στη ζωή μου. Και είμαι τρομερά περιορισμένη.
- Αν δεν περιμένεις τίποτα από κάποιον, δεν απογοητεύεσαι ποτέ.
- Και παρεμπιπτόντως, όλα στη ζωή μπορούν να γραφτούν αν έχεις το θάρρος να το κάνεις και τη φαντασία να αυτοσχεδιάσεις. Ο χειρότερος εχθρός της δημιουργικότητας είναι η αμφιβολία για τον εαυτό σου.
