Έχεις νιώσει ποτέ παγιδευμένος μέσα στις ίδιες σου τις σκέψεις σαν να προσπαθείς να ανοίξεις μια πόρτα σπρώχνοντας με όλη σου τη δύναμη, ενώ το μόνο που χρειαζόταν εξ αρχής ήταν απλά να την τραβήξεις προς το μέρος σου ή μήπως έχεις πιάσει τον εαυτό σου να ξεμένει από λέξεις, νιώθοντας πως αυτό που αισθάνεσαι είναι πολύ μεγαλύτερο από το λεξιλόγιο που διαθέτεις; Αν ναι, τότε η σκέψη σου μόλις συναντήθηκε με τον Λούντβιχ Βιτγκενστάιν.
Έναν από τους πιο αινιγματικούς, ιδιοφυείς και ριζοσπαστικούς στοχαστές του 20ού αιώνα, που δεν προσπάθησε απλώς να εξηγήσει τον κόσμο, αλλά να μας δείξει πώς η ίδια μας η γλώσσα τον δημιουργεί ή τον περιορίζει. Προτού όμως βουτήξουμε στο μυαλό του μέσα από τα εμβληματικά του αποφθέγματα, ας δούμε μερικές βασικές πληροφορίες για τη ζωή και το έργο του.
Συχνές ερωτήσεις & χρήσιμες πληροφορίες για τον Βιτγκενστάιν
Ποιος ήταν ο Λούντβιχ Βιτγκενστάιν (Ludwig Wittgenstein);
Ήταν Αυστριακός – Βρετανός φιλόσοφος (1889 – 1951) και θεωρείται ευρέως ως ένας από τους σπουδαιότερους στοχαστές του 20ού αιώνα. Το έργο του εστιάζει κυρίως στη λογική, στη φιλοσοφία των μαθηματικών, στη φιλοσοφία του νου και, πάνω απ’ όλα, στη φιλοσοφία της γλώσσας.
Τι ακριβώς πίστευε για τη γλώσσα;
Η κεντρική του ιδέα είναι ότι τα περισσότερα φιλοσοφικά, αλλά και υπαρξιακά μας προβλήματα, προκύπτουν επειδή παρεξηγούμε τον τρόπο που λειτουργεί η γλώσσα. Πίστευε ότι οι λέξεις δεν είναι απλές ταμπέλες για πράγματα, αλλά εργαλεία. «Τα όρια της γλώσσας μου σημαίνουν τα όρια του κόσμου μου», υποστήριζε, δείχνοντας ότι αυτό που δεν μπορούμε να εκφράσουμε, δεν μπορούμε πρακτικά και να το συλλάβουμε.
Ποια είναι τα πιο γνωστά του βιβλία;
Το πιο διάσημο έργο του είναι το «Tractatus Logico-Philosophicus», το οποίο μάλιστα ήταν και το μοναδικό φιλοσοφικό βιβλίο που δημοσίευσε όσο ζούσε. Το δεύτερο αριστούργημά του, οι «Φιλοσοφικές Έρευνες» (Philosophical Investigations), εκδόθηκε μετά τον θάνατό του και ανέτρεψε πολλές από τις δικές του προηγούμενες θεωρίες!
Γιατί είναι τόσο επίκαιρος σήμερα;
Στην εποχή των social media, της γρήγορης επικοινωνίας και της υπερανάλυσης, ο Βιτγκενστάιν στρέφει απότομα τον καθρέφτη κατά πάνω μας, αποκαλύπτοντας κάτι θεμελιώδες: Μερικές φορές, η μεγαλύτερη σοφία κρύβεται στην παρατήρηση και στη σιωπή, παρά στην ακατάσχετη φλυαρία.
Γιατί ο Βιτγκενστάιν δεν ήθελε κανείς να διαβάζει τον Μπέρτραντ Ράσελ;
12 αποφθέγματα του Λούντβιχ Βιτγκενστάιν που θα σε βάλουν σε σκέψεις
- Το ανθρώπινο σώμα είναι η καλύτερη εικόνα της ανθρώπινης ψυχής.
- Τα όρια ενός ανθρώπου καθορίζονται από τα όρια της γλώσσας του.
- Δεν ξέρω γιατί βρισκόμαστε εδώ, αλλά είμαι σχεδόν σίγουρος ότι ο λόγος δεν είναι για να περάσουμε καλά.
- Τα όρια της γλώσσας είναι τα όρια του ανθρώπινου μυαλού. Όσα ξέρω είναι αυτά για τα οποία έχω λέξεις.
- Η κόλαση δεν είναι οι άλλοι. Είναι ο εαυτός σου.
- Οι περιορισμοί απελευθερώνουν.
- Μη σκέφτεσαι. Κοίτα!
- Αν οι άνθρωποι δεν έκαναν ποτέ ανοησίες, τίποτε έξυπνο δεν θα είχε γίνει ποτέ.
- Όταν μιλάμε μιαν άλλη γλώσσα, αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο κάπως διαφορετικά.
- Για τα πράγματα που δεν μπορείς να μιλήσεις, πρέπει να σωπαίνεις.
- Μπορεί κανείς να φυλακιστεί σ’ ένα δωμάτιο με ξεκλείδωτη πόρτα, αν τυχόν η πόρτα ανοίγει προς τα μέσα και δεν του περάσει απ’ το μυαλό να τραβήξει αντί να σπρώξει.
- Κάποιος που ξέρει πάρα πολλά, δυσκολεύεται να μη λέει ψέματα.
Το βιβλίο που οι φτωχοί αγόραζαν με ρεφενέ: Η αληθινή ιστορία των «Άθλιων»
