Υπάρχει μια κούραση που δεν μοιάζει με εξάντληση είναι η κόπωση του «θέλω». Εκείνη η αίσθηση ότι, ακόμα κι όταν αποκτάς αυτό που επιθυμούσες, κάτι μέσα σου παραμένει άδειο. Ο Άρθουρ Σοπενχάουερ είχε δει αυτή την κόπωση.
Για τον Σοπενχάουερ, ο άνθρωπος δεν καθορίζεται πρωτίστως από τη λογική του, αλλά από τη «Βούληση», μια τυφλή, αδιάκοπη ορμή που μας σπρώχνει διαρκώς στο ναεπιθυμούμε. Να επιδιώκουμε, να κυνηγάμε, να ελπίζουμε.
20 ανελέητα αποφθέγματα του Μίλαν Κούντερα: «Έρχονται στιγμές στη ζωή που πρέπει να…»
Το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν ικανοποιούμε τις επιθυμίες μας αλλά ότι ακόμα κι όταν τις ικανοποιούμε, γεννιούνται αμέσως νέες.
Ο φιλόσοφος περιγράφει τη ζωή σαν ένα εκκρεμές που κινείται ανάμεσα σε δύο καταστάσεις: τον πόνο και την ανία. Όσο επιθυμούμε κάτι και δεν το έχουμε, υποφέρουμε. Όταν τελικά το αποκτήσουμε, η επιθυμία σβήνει και στη θέση της εμφανίζεται το κενό, η ανία και τότε, για να αποφύγουμε αυτό το κενό, γεννάμε μια νέα επιθυμία. Έτσι ο κύκλος συνεχίζεται.
Στη σύγχρονη ζωή, αυτή η σκέψη αποκτά σχεδόν ενοχλητική επικαιρότητα. Στόχοι, σχέσεις, επιτυχίες, αυτοβελτίωση, εμπειρίες. Όλα παρουσιάζονται σαν επόμενα βήματα προς μια πληρότητα που ποτέ δεν έρχεται. Όχι γιατί αποτυγχάνουμε, αλλά γιατί η βούληση δεν έχει μέτρο.
Ο Σοπενχάουερ δεν προτείνει την απόλυτη παραίτηση, αλλά μια μορφή αποστασιοποίησης. Να μάθουμε να βλέπουμε τις επιθυμίες μας χωρίς να ταυτιζόμαστε απόλυτα μαζί τους. Η τέχνη, η φιλοσοφία, ακόμη και η συμπόνια προς τους άλλους, λειτουργούν γι’ αυτόν σαν μικρά διαλείμματα από την τυραννία της βούλησης. Στιγμές όπου δεν θέλουμε κάτι απλώς υπάρχουμε.
Ίσως εκεί κρύβεται και η πιο επίκαιρη πλευρά του, η ιδέα ότι η λύτρωση δεν βρίσκεται στην εκπλήρωση όλων των επιθυμιών, αλλά στη μείωση της εξουσίας που έχουν πάνω μας. Όχι στο να αποκτήσουμε περισσότερα, αλλά στο να ζητάμε λιγότερα από αυτά.
Ο Σοπενχάουερ δεν μας λέει πώς να γίνουμε ευτυχισμένοι (δε νομίζουμε πως θα μπορούσε κιόλας) προσπαθεί να καταγράψει το κυνήγι των επιθυμιών μας ως μια μορφή δουλοπρέπειας κι όχι ελευθερίας. Μάλλον ο γκρινιάρης φιλόσοφος θα γελούσε αν έβλεπε πως στην εποχή μας οι άνθρωποι που παραδίνονται στα πάθη τους περιγράφονται ως ελεύθερα πνεύματα.
Έκχαρτ Τόλε: «Οι άνθρωποι μπαίνουν συχνά σε μια ψυχαναγκαστική επιδίωξη να…»
