Ουμπέρτο Έκο: «Ο πολιτισμός δεν ακυρώνει τη βαρβαρότητα, αλλά…»

Σε εποχές όπου η βία διεισδύει στην καθημερινή ζωή από τη βίαιη δολοφονία μιας νεαρής Ουκρανής γυναίκας στο μετρό, μέχρι τη δολοφονία του John Clark στην Αμερική, οι λέξεις έχουν μεγαλύτερο βάρος.

Δεν είναι πλέον μακρινές σκέψεις, αλλά αιχμηροί καθρέφτες της πραγματικότητας που βιώνουμε. Ο Ουμπέρτο Έκο, με τη διαπεραστική του διάνοια, κατάλαβε ότι ο πολιτισμός δεν εξαλείφει τη βαρβαρότητα, αλλά συχνά της δίνει νέα μορφή, μια γυαλιστερή σκηνή και την ψευδαίσθηση της νομιμότητας.

Μεταξύ των αφορισμών του, ένας αντηχεί οδυνηρά με τα σημερινά πρωτοσέλιδα: «Ο πολιτισμός δεν εξαλείφει τη βαρβαρότητα, συχνά την επιβεβαιώνει. Όσο πιο πολιτισμένος είναι ένας λαός, τόσο πιο βάρβαρος και καταστροφικός μπορεί να γίνει».

Το να διαβάζεις τον Έκο σήμερα είναι μια αντιπαράθεση. Τα λόγια του ρωτούν αν η πρόοδος μας έχει πραγματικά εξευγενίσει ή αν απλώς έχει οπλίσει τα ένστικτά μας με μεγαλύτερη ακρίβεια.

Το βιβλίο του Ουμπέρτο Έκο μάς έμαθε τα μυστικά της ζωής: «Πάντα θέλεις κάποιον να μισείς για να αισθάνεσαι…»

11 αποφθέγματα του Ουμπέρτο Έκο.

1.«Σήμερα μόνο οι ηλίθιοι κάνουν δικτατορίες με τανκς, από τη στιγμή που υπάρχει η τηλεόραση».

2.«Ο Τύπος είναι η τέταρτη εξουσία του βασιλείου».

3. «Τα μέσα ενημέρωσης προωθούν τον λαϊκισμό, απευθυνόμενα απευθείας στους ανθρώπους μέσω των μέσων. Ένας πολιτικός που μπορεί να ελέγξει τα μέσα μπορεί να διαμορφώσει τις πολιτικές υποθέσεις έξω από το κοινοβούλιο και ακόμη και να εξαλείψει τη μεσολάβηση του κοινοβουλίου.»

4. «Οι ιστότοποι κοινωνικής δικτύωσης έδωσαν το δικαίωμα να μιλάνε σε λεγεώνες ηλιθίων που άλλοτε δεν μίλαγαν παρά μόνο σε μπαρ, αφού είχαν πιει κανένα ποτήρι κρασί, χωρίς να βλάπτουν την κοινότητα. Τους αναγκάζαμε αμέσως να σωπάσουν, αλλά σήμερα έχουν το ίδιο δικαίωμα λόγου με ένα βραβείο Νόμπελ. Είναι η εισβολή των ηλιθίων».

5.«Οι κρίσεις πουλάνε καλά.»

6. «Όταν οι άνθρωποι σταματούν να πιστεύουν στο Θεό, δεν είναι ότι δεν πιστεύουν πια τίποτα. Πιστεύουν στα πάντα».

7.«Τι είναι η αγάπη; Δεν υπάρχει τίποτα στον κόσμο, ούτε ο άνθρωπος, ούτε ο διάβολος ούτε κανένα πράγμα που να καθιστώ τόσο υπεύθυνο όσο η αγάπη, γιατί διεισδύει στην ψυχή περισσότερο από κάθε άλλο πράγμα. Τίποτα δεν υπάρχει που να γεμίζει και να δεσμεύει την καρδιά όσο η αγάπη. Έτσι, εάν δεν έχει κανείς τα όπλα για να την υποτάξει, η ψυχή βυθίζεται μέσα από την αγάπη σε μια τεράστια άβυσσο».

8.«Το ευρωπαϊκό πρόγραμμα ‘Erasmus’ δημιούργησε την πρώτη γενιά Ευρωπαϊων. Το ονομάζω σεξουαλική επανάσταση: ένας νεαρός Καταλανός γνωρίζει μια Φλαμανδή, ερωτεύονται, παντρεύονται και γίνονται Ευρωπαίοι. Το ίδιο και τα παιδιά τους. Η ιδέα του ‘Erasmus’ θα έπρεπε να είναι υποχρεωτική και όχι μόνο για τους σπουδαστές αλλά και για τους ταξιτζήδες, τους υδραυλικούς και άλλους εργάτες. Αυτό που στην πραγματικότητα εννοώ είναι ότι πρέπει να ζήσουν σε διαφορετικές ευρωπαϊκές χώρες, πρέπει ν’αφομοιωθούν αναμεταξύ τους».

9.«Τίποτε δεν δίνει σ’ έναν φοβισμένο άνθρωπο περισσότερο κουράγιο από το φόβο ενός άλλου».

10. «Η τέχνη του διαβάσματος έγκειται στο να ξέρεις ποιες σελίδες να πηδήξεις».

11. «Ο πολιτισμός δεν ακυρώνει τη βαρβαρότητα, αλλά, πολλές φορές, την επικυρώνει. Όσο πιο πολιτισμένος είναι ένας λαός, τόσο πιο βάρβαρος και καταστροφικός μπορεί να γίνει».