Όταν ο χειμώνας κάθεται δίπλα σου, ο Ελύτης και ο ιδιωτικός καιρός της ψυχής.
Υπάρχει ένας χειμώνας που δεν πέφτει από τον ουρανό, αλλά συγκεντρώνεται σε άδειες καρέκλες. Τον νιώθεις στην τελετουργία του καφέ μπροστά στη θάλασσα, σε μια πόρτα ξεθωριασμένη από τον ήλιο που αρνείται να ξεχάσει, σε ένα τρεμάμενο κλαδί γιασεμιού που, αν εξαφανιζόταν, θα έκανε ολόκληρη την ανθρωπότητα να νιώσει περιττή.
Ο Ελύτης γράφει από εκείνο το κατώφλι όπου όπου ένας μεντεσές, ένα αεράκι, ένας λεκές αλατιού φέρουν την ίδια ένταση με την ιστορία. Δεν λατρεύει τη «φύση» συντονίζει το αυτί μας με τον μυστικό νόμο των αναλογιών το νήμα που ράβει το ασήμαντο με το κρίσιμο, ώστε η ψυχή να έχει ένα σταθερό σημείο στήριξης. Υπό αυτό το πρίσμα, ένα τοπίο παύει να είναι ένα απλό σκηνικό και γίνεται μια εξομολόγηση, η προβολή του εσωτερικού καιρού ενός λαού πάνω στην ύλη. Ας βγούμε σε αυτόν τον καιρό.
Η βροχή της Κική Δημουλά: μια μικρή λέξη που γεμίζει όλον τον κόσμο
«Τα δημόσια και τα ιδιωτικά» του Οδυσσέα Ελύτη, Εκδόσεις
Πήρε να χειμωνιάζει. Πλήθυναν οι άδειες καρέκλες γύρω μου.
Έχω πιάσει γωνιά και πίνω καφέδες, φουμέρνοντας αντίκρυ στο πέλαγος.
Θα μπορούσα να περάσω έτσι μια ζωή ολόκληρη, αν δεν την έχω κιόλας περάσει.
Ανάμεσα σε μια παλιά ξύλινη πόρτα ξεβαμμένη απ’ τον ήλιο κι ένα κλωναράκι γιασεμιού τρεμάμενο πού, έτσι και συμβεί να μου λείψουν μια μέρα, η ανθρωπότητα όλη θα μου φαίνεται άχρηστη.
Σχεδόν σοβαρολογώ. Επειδή εδώ δεν πρόκειται πιά για τη φύση, που αυτήν, πιστεύω, είναι πιο σημαντικό να τη διαλογίζεσαι παρά να τη βιώνεις, ούτε καν για την παράδοση.
Πρόκειται για τη βαθύτερη εκείνη δύναμη των αναλογιών που συνέχει τα παραμικρά με τα σπουδαία ή τα καίρια με τα ασήμαντα, και διαμορφώνει κάτω από την κατατεμαχισμένη των φαινομένων επιφάνεια, ένα πιο στερεό έδαφος, για να πατήσει το πόδι μου – παραλίγο να πω η ψυχή μου.
Μέσα σ’ ένα τέτοιο πνεύμα είχα κινηθεί άλλοτε, όταν έλεγα ότι ένα τοπίο δεν είναι όπως το αντιλαμβάνονται μερικοί κάποιο, απλώς, σύνολο γης, φυτών και υδάτων. Είναι η προβολή της ψυχής ενός λαού επάνω στην ύλη. […]
Κορνήλιος Καστοριάδης: «Εάν ο ελληνικός λαός δεν είναι υπεύθυνος για την ιστορία του, τότε…»
