Ο Ταξιδιώτης και η σκιά του (1879) είναι ένα από τα λιγότερο γνωστά, αλλά εξαιρετικά αποκαλυπτικά έργα του Φρίντριχ Νίτσε.
Γραμμένο στην πιο ώριμη φάση του πρώτου δημιουργικού του κύκλου, φανερώνει τη μετάβασή του από τον ρομαντισμό του Γέννηση της Τραγωδίας προς την πιο νηφάλια, κοφτερή κριτική του πολιτισμού και των θεσμών της γνώσης.
Στο συγκεκριμένο απόσπασμα ο Νίτσε στρέφεται ενάντια στους «μεσάζοντες» της πνευματικής ζωής, τους δασκάλους και καθηγητές που, αντί να μεταδίδουν την αλήθεια αμόλυντη, την αλλοιώνουν, την εμπορεύονται, τη συσκευάζουν. Δεν αρνείται τη χρησιμότητά τους, όμως τους θεωρεί «αναγκαίο κακό» και επιμένει πως η υπερπληθώρα τους οδηγεί σε πνευματική φτώχεια και μετριότητα.
Η σκέψη του θυμίζει την κριτική του Σωκράτη στην άκριτη διδασκαλία των σοφιστών, αλλά εδώ αποκτά μια πιο εκρηκτική μορφή. Ο Νίτσε υπονοεί πως η πραγματική πνευματική τροφή δεν αντέχει στη διαμεσολάβηση, φτάνει κατευθείαν από τα «παραγωγικά πνεύματα» σε όσους διψούν για αλήθεια.
Φρίντριχ Νίτσε, «Ο ταξιδιώτης και η σκιά του».
Όσο το δυνατόν λιγότερα πρόσωπα ανάμεσα στα παραγωγικά πνεύματα και στα πνεύματα που διψούν να λάβουν.
Γιατί οι ενδιάμεσοι νοθεύουν σχεδόν ακούσια την τροφή που μεταδίδουν· επιπλέον, σε αντίτιμο της μεσολάβησής τους, ζητούν πολλά γι’ αυτούς: ενδιαφέρον, θαυμασμό, χρόνο, χρήμα και άλλα τα οποία στερούνται, συνεπώς, τα πρωτότυπα και παραγωγικά πνεύματα.
Πρέπει λοιπόν πάντα να θεωρούμε τον δάσκαλο ένα αναγκαίο κακό, ακριβώς όπως κάνουμε με τον αρχάριο: ένα κακό που πρέπει να καταστήσουμε όσο το δυνατόν μικρότερο. (…)
Όμοια, μπορούμε σίγουρα να αναζητήσουμε ένα από τους λόγους της αθλιότητας των πνευματικών ανθρώπων στον υπερβολικό αριθμό των καθηγητών: εξαιτίας αυτών μαθαίνουμε τόσο λίγα και τόσο άσχημα.
Διαβάστε περισσότερα λογοτεχνικά αριστουργήματα:
- 15 αποφθέγματα του Μπουκόφσκι που σε ξεβολεύουν: «Αν έχετε την ικανότητα να αγαπάτε, αγαπήστε πρώτα τον εαυτό σας»
- 30 αποφθέγματα του Ονορέ Ντε Μπαλζάκ: «Όσο πιο πολύ κρίνει ένας άντρας, τόσο λιγότερο…»
- Γιωσαφάτ: «Αν η σχέση με τη μάνα είναι καλή τον πρώτο χρόνο της ζωής σου τότε μαθαίνεις να…»
- Πώς θα καταλάβεις τι σημαίνει ζωή, σύμφωνα με τον Καζαντζάκη;
- Τζoν Στάινμπεκ: «Η γυναίκα κρατάει τη ζωή της στα χέρια της. Ο άντρας την…»
- Ζαν-Πωλ Ρίχτερ: «Τα γηρατειά είναι δυσάρεστα όχι γιατί δεν έχουν απολαύσεις, αλλά γιατί …»
- Ένα σπουδαίο δίδαγμα από το βιβλίο του Μπουκάι: «Εγώ είμαι υπεύθυνος για τη ζωή μου, για όλα μου τα βάσανα, για ό,τι…»
- Ζαν-Πωλ Ρίχτερ: «Τα γηρατειά είναι δυσάρεστα όχι γιατί δεν έχουν απολαύσεις, αλλά γιατί …»
