Πίσω από το αινιγματικό μειδίαμα της Μόνα Λίζα και την αψεγάδιαστη γεωμετρία του Ανθρώπου του Βιτρούβιου, κρύβεται ένας νους που ακροβατούσε σταθερά ανάμεσα στην απόλυτη μεγαλοφυΐα και τη σκοτεινή εμμονή. Ο Λεονάρντο ντα Βίντσι δεν ήταν απλώς η επιτομή του Αναγεννησιακού δημιουργού, αλλά ένας σχολαστικός κρυπτογράφος των ίδιων του των σκέψεων.
Τι τον ανάγκασε, όμως, να κωδικοποιήσει χιλιάδες σελίδες προσωπικών σημειώσεων, και ποιες απόκρυφες αλήθειες προσπαθούσε να διαφυλάξει από τα μάτια της ανθρωπότητας;
20 αποφθέγματα του Λεονάρντο ντα Βίντσι: «Κακός μαθητής είναι εκείνος που…»
Η κατοπτρική γραφή
Το μεγαλύτερο μυστήριο των χειρογράφων του δεν εντοπίζεται μόνο στο ριζοσπαστικό περιεχόμενό τους, αλλά στον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο γράφτηκαν. Ο Ντα Βίντσι χρησιμοποιούσε τη λεγόμενη «κατοπτρική γραφή» (mirror writing). Έγραφε από τα δεξιά προς τα αριστερά, καθιστώντας τα κείμενά του αναγνώσιμα μόνο εάν κάποιος τα τοποθετούσε μπροστά από έναν καθρέφτη.
- Ο φόβος της Ιεράς Εξέτασης: Οι μυστικές, νυχτερινές ανατομικές του μελέτες σε πτώματα θεωρούνταν από την εκκλησία ως ύψιστη ιεροσυλία. Η κρυπτογράφηση ήταν η ασπίδα του.
- Πνευματική ιδιοκτησία και παράνοια: Ήθελε διακαώς να κρατήσει κρυφές τις επιστημονικές και φιλοσοφικές του θεωρίες, φοβούμενος διαρκώς την κλοπή των ιδεών του από συγχρόνους του ανταγωνιστές.
Τα οράματα του τέλους και οι κωδικοποιημένες προφητείες
Στα βάθη των σημειώσεών του (ειδικά στον περίφημο Ατλαντικό Κώδικα), κρύβεται κάτι πολύ πιο ζοφερό από επιστημονικές παρατηρήσεις. Μέσα από μια σειρά κειμένων που ο ίδιος ονόμαζε «Γρίφους» (Profetie), ο Ντα Βίντσι περιέγραψε, με σχεδόν ανατριχιαστική ακρίβεια, εικόνες από το μέλλον και το ενδεχόμενο τέλος της ανθρωπότητας:
- Ο αποκαλυπτικός κατακλυσμός: Στα τελευταία χρόνια της ζωής του, σχεδίασε τα περίφημα «Οράματα του Κατακλυσμού» (Deluge drawings). Σε αυτά, περιγράφει με εμμονική λεπτομέρεια πώς η στάθμη του νερού θα ανέβει ανεξέλεγκτα, καταβροχθίζοντας ολόκληρους πολιτισμούς μέσα σε κολοσσιαίες δίνες και θύελλες.
- Η αόρατη επικοινωνία: Σε έναν από τους πιο διάσημους γρίφους του, έγραψε πως «άνθρωποι από τις πιο απομακρυσμένες χώρες της γης θα μπορούν να μιλούν μεταξύ τους και να απαντούν ο ένας στον άλλον», προβλέποντας ουσιαστικά την έλευση των σύγχρονων τηλεπικοινωνιών, αιώνες πριν την ανακάλυψή τους.
- Μηχανές του ολέθρου: Πολύ πριν από τον σύγχρονο πόλεμο, προειδοποίησε για την ικανότητα του ανθρώπου να αυτοκαταστραφεί. Περιέγραψε «θωρακισμένα τέρατα» που θα ξερνούν φωτιά (οι πρόδρομοι των τανκς) και ιπτάμενες συσκευές που θα σπέρνουν τον θάνατο από τον ουρανό.
- Η κατάκτηση των αιθέρων: Με τη φράση «θα περπατούν χωρίς να κινούνται και θα μιλούν σε αυτούς που δεν είναι εκεί», πέρα από τη φιλοσοφική διάσταση του ονείρου, πολλοί μελετητές υποστηρίζουν ότι οραματίστηκε την πτήση του ανθρώπου στο διάστημα και την αποκοπή από τη βαρύτητα.
- Η οικολογική εξάντληση: Προφήτεψε μια σκοτεινή εποχή όπου ο άνθρωπος, καθοδηγούμενος από την απληστία, θα ρημάξει τα σπλάχνα της γης και θα σκοτώσει αμέτρητα πλάσματα, αφήνοντας πίσω του έναν στείρο, νεκρό πλανήτη.
Η γοητεία του υπερβατικού
Η συνύπαρξη της αυστηρής επιστημονικής λογικής με τον μυστικιστικό τρόμο είναι αυτό που καθιστά τον Ντα Βίντσι αιώνια ελκυστικό. Δεν υπήρξε απλώς ένας παρατηρητής της φύσης, αλλά ένας φιλόσοφος του μακάβριου και του υπερβατικού, που συνειδητά επέλεξε να πάρει τα μεγαλύτερα μυστικά του στον τάφο, αφήνοντάς μας μόνο ψήγματα για να αποκρυπτογραφήσουμε.
Λεονάρντο ντα Βίντσι: Αποκαλύπτοντας το μυστήριο και την ιστορία του πίνακα Salvator Mundi
