Έχεις σκεφτεί ποτέ ότι το πιο αυστηρό, δομημένο και λογικό εγχείρημα της αγγλικής γλώσσας κρύβει στα θεμέλιά του την απόλυτη παραφροσύνη;
Αν ξεφυλλίσεις το μνημειώδες Λεξικό της Οξφόρδης (OED), βλέπεις τον θρίαμβο της λογικής. Βλέπεις λήμματα, χρονολογίες, ετυμολογίες και την απόλυτη τάξη. Αυτό που δεν βλέπεις, είναι τα κάγκελα του ψυχιατρείου Broadmoor και τα ματωμένα χέρια ενός δολοφόνου που έψαχνε απεγνωσμένα τη λύτρωση μέσα στις συλλαβές.
Η ιστορία του πώς δημιουργήθηκε αυτό το λεξικό δεν είναι ένα βαρετό ακαδημαϊκό παραμύθι. Είναι ένα υπαρξιακό θρίλερ.
Όταν ο Σκωτσέζος φιλόλογος James Murray ανέλαβε τον τιτάνιο άθλο να καταγράψει κάθε λέξη της αγγλικής γλώσσας, κατάλαβε γρήγορα ότι ένας άνθρωπος ή έστω μια ομάδα δεν έφτανε. Έκανε λοιπόν κάτι πρωτοποριακό: ζήτησε τη βοήθεια του κοινού (το πρώτο crowdsourcing στην ιστορία, αν το καλοσκεφτείς). Ζήτησε από απλούς ανθρώπους να του στέλνουν λέξεις και τις πρώτες καταγεγραμμένες χρήσεις τους σε βιβλία.
Και τότε, άρχισε να καταφτάνει ένας χείμαρρος από δελτάρια. Χιλιάδες χαρτάκια, γραμμένα με μια άψογη, καλλιγραφική, σχεδόν εμμονική γραφή. Ο αποστολέας έλυνε τα πιο σκοτεινά γλωσσικά αινίγματα με τρομακτική ακρίβεια. Το όνομά του; Dr. William Chester Minor.
Ο Murray, εντυπωσιασμένος από τη διάνοια αυτού του μυστηριώδους συνεργάτη, πίστευε ότι αλληλογραφούσε με κάποιον σπουδαίο διανοούμενο που απλώς προτιμούσε την απομόνωση στην εξοχή. Όταν όμως αποφάσισε να τον συναντήσει από κοντά για να τον τιμήσει, τον οδήγησαν στο Broadmoor. Στο άσυλο φρενοβλαβών εγκληματιών.
Ο Minor δεν ήταν απλώς ένας εθελοντής. Ήταν ένας πρώην χειρουργός του Αμερικανικού Εμφυλίου, του οποίου το μυαλό είχε ραγίσει ανεπανόρθωτα από τη φρίκη του πολέμου. Παρανοϊκός, κυνηγημένος από ανύπαρκτους δαίμονες, είχε δολοφονήσει εν ψυχρώ έναν αθώο άνδρα στους δρόμους του Λονδίνου. Και όμως, αυτό το κατακερματισμένο, άρρωστο μυαλό, έγινε ο μεγαλύτερος στυλοβάτης του Λεξικού της Οξφόρδης, στέλνοντας πάνω από 10.000 λήμματα μέσα από το κελί του.
Γιατί; Η απάντηση κρύβει μια βαθιά, σχεδόν σπαρακτική φιλοσοφία.
Όταν ο εσωτερικός σου κόσμος είναι ένα αχανές, ανεξέλεγκτο χάος όπου οι εφιάλτες περπατούν ξύπνιοι, πού βρίσκεις καταφύγιο; Στη δομή. Κάθε λέξη που ανακάλυπτε ο Minor, κάθε ετυμολογία που ταξινομούσε, ήταν και ένας μικρός φράχτης απέναντι στην τρέλα του. Ορίζοντας τον κόσμο στο χαρτί, ένιωθε ότι αποκτούσε ξανά τον έλεγχο.
Αυτό το παράδοξο είναι η μεγαλύτερη κληρονομιά του Λεξικού της Οξφόρδης. Δεν χτίστηκε μόνο από τα φωτεινά μυαλά των πανεπιστημίων, αλλά και από έναν άνθρωπο βυθισμένο στο απόλυτο σκοτάδι, που χρησιμοποίησε το αλφάβητο ως σχοινί για να κρατηθεί στην επιφάνεια της ύπαρξης.
Το πιο παράξενο πείραμα του Φρόυντ: Όταν προσπάθησε να θεραπεύσει την κατάθλιψη…
