Στέλνουμε τα παιδιά σε γκρίζα, τσιμεντένια κουτιά, τα φορτώνουμε με ατελείωτο άγχος, τα εξοντώνουμε στο κυνήγι του βαθμού και στο τέλος απορούμε γιατί μισούν το διάβασμα.
Το σημερινό εκπαιδευτικό σύστημα παράγει ελεύθερους ανθρώπους ή εξουθενωμένους διεκπεραιωτές; Κόντρα σε αυτή τη θλιβερή κανονικότητα, το ποίημα «Τα σκολειά χτίστε!» του Κωστή Παλαμά στέκει σαν ένας φωτεινός, ανεκπλήρωτος χρησμός. Ο Παλαμάς δεν οραματίστηκε απλώς κτίρια. Απαίτησε ναούς φωτός, όπου τα βιβλία θα μοιάζουν με τραγούδια και η γνώση δεν θα είναι καταναγκαστικό έργο, αλλά η απόλυτη γιορτή της ομορφιάς.
Το απόφθεγμα της ημέρας από τον Μακιαβέλλι: «Ο πόλεμος αρχίζει όταν θέλεις, αλλά δεν…»
Τα σκολειά χτίστε!
Με τη φλόγα που ψαίνει και που πλάθει,
με της καρδιάς τη φλόγα, με του Λόγου
τη δύναμη, ξεσκέπαστα, καθάρια,
και με τα χέρια, και με τα μαχαίρια,
τον τόπο πάρτε.
Κάτου σημάδια που έμπηξε το Ψέμα!
Τα ταξίματα φέρτε στης Αλήθειας
της ιερής το βωμό και τα σφαχτάρια.
Στον τόπο απάνου όχι πολέμων κάστρα·
τα σκολειά χτίστε!
Λιτά χτίστε τα, απλόχωρα, μεγάλα,
γερά θεμελιωμένα, από της χώρας
ακάθαρτης, πολύβοης, αρρωστιάρας
μακριά μακριά τ’ ανήλιαγα σοκάκια,
τα σκολειά χτίστε!
Και τα πορτοπαράθυρα των τοίχων
περίσσια ανοίχτε, να ‘ρχεται ο κυρ Ήλιος,
διαφεντευτής, να χύνεται, να φεύγη,
ονειρεμένο πίσω του αργοσέρνο-
ντας το φεγγάρι.
Γιομίζοντάς τα να τα ζωντανεύουν
μαϊστράλια και βοριάδες και μελτέμια
με τους κελαϊδισμούς και με τους μόσκους·
κι ο δάσκαλος, ποιητής· και τα βιβλία
να είναι σαν κρίνα.
Του τραγουδιού τη γλώσσα αντιλαλώντας,
και τα βιβλία σαν τα τραγούδια να είναι!
Στη γη της ομορφιάς, αρματωμένη
την Επιστήμη, η Ομορφιά, χαρά της!
αρχή σοφίας!
Τα σκολειά χτίστε, υψώστε τα πλατάνια
για το δροσό στης ρεματιάς τη χάρη,
για τον καρπό σπάρτε τ’ αμπέλια, ας είναι
τ’ αγαθά τους αγνά κρασιά, και ας είναι
γούρμα σταφύλια,
Λογής, κεχριμπαρένια, άλικα, μαύρα.
Όπου απλωσιά, όπου ψήλωμα, όπου υγεία,
στα πέλαα ν’ αγναντεύουν τα καράβια
και τους αϊτούς να λαχταράν και τ’ άστρα
στα ουράνια παλάτια.
Και βαθιούς τράφους γύρω γύρω σκάφτε
και πύργους πολεμόχαρους υψώστε
και βαρδιατόρους βάλτε να κρατάνε
μακριά μακριά τον ψεύτη και τον πλάνο
της Ρωμιοσύνης.
Ξόβεργα και καρφιά κρατά και πάει
και πιάνει και καρφώνει και σκοτώνει·
του φτερωτού πιο απ’ όλα κυνηγάρης,
αρχίζοντας από τις πεταλούδες,
φτάνει στη Σκέψη.
Το απόφθεγμα της ημέρας από Γκυ ντε Μωπασάν: «Οι πιστοί άνδρες αγαπούν τις γυναίκες, ενώ…»
