Η ποίηση της Κικής Δημουλά δεν διαβάζεται απλώς βιώνεται ως μια σκληρή αλλά αναγκαία αναμέτρηση με τον χρόνο, τη φθορά και τη διαρκή διάψευση των προσδοκιών.
Στα τρία ποιήματα που ακολουθούν «Ασυμβίβαστα», «Συμπληγάδες συγκρίσεις» και «Διάλογος ανάμεσα σε εμένα και σε ‘μενα» συμπυκνώνεται με αριστοτεχνικό τρόπο το απόσταγμα της υπαρξιακής της αγωνίας.
Μέσα από τον ιδιαίτερο, σχεδόν χειρουργικό της λόγο, η ποιήτρια καταφέρνει να αποδομήσει τις αυταπάτες της καθημερινότητας. Στα «Ασυμβίβαστα», καταγράφει την επώδυνη ρήξη ανάμεσα στον φυσικό χρόνο που αναγεννάται και τον ψυχικό χρόνο που βαλτώνει, υπενθυμίζοντάς μας πως κάθε επιβεβλημένη «άνοιξη» νομοτελειακά καταλήγει να βιώνεται ως φθινόπωρο.
Στις «Συμπληγάδες συγκρίσεις», η φιλοσοφική της ματιά στρέφεται στον εγκλωβισμό. Ο μικρόκοσμος ενός ενυδρείου μετατρέπεται σε έναν συγκλονιστικό καθρέφτη της ανθρώπινης συνθήκης: είμαστε κι εμείς όντα αιχμάλωτα σε μια επίφαση ελευθερίας, που νοσταλγούν με πάθος έναν απέραντο «ωκεανό» τον οποίο, ενδεχομένως, δεν γνώρισαν ποτέ.
Η λύτρωση αν μπορεί να ειπωθεί έτσι έρχεται μέσα από τη βαθιά στωικότητα του «Διαλόγου ανάμεσα σε εμένα και σε ‘μενα». Εκεί, η Δημουλά παραδίδει ένα μάθημα νηφάλιας παραίτησης. Μας καλεί να «απογοητευτούμε ήσυχα», να αυτοεκθρονιστούμε από τα βάθρα των προσδοκιών μας και να κοιτάξουμε κατάματα το σταματημένο ρολόι της ζωής μας. Είναι μια ποίηση που δεν χαϊδεύει αυτιά, δεν υπόσχεται ψεύτικες ελπίδες, αλλά προσφέρει τη μοναδική, αληθινή παρηγοριά της απόλυτης ειλικρίνειας.
Μάνος Χατζιδάκις: «Πώς θ’ αντιδράσουμε και πώς δε θα συμβιβαστούμε με το τέρας»;
Ασυμβίβαστα
Ὅλα τὰ ποιήματά μου γιὰ τὴν ἄνοιξη
ἀτέλειωτα μένουν.
Φταίει ποὺ πάντα βιάζεται ἡ ἄνοιξη,
φταίει ποὺ πάντα ἀργεῖ ἡ διάθεσή μου.
Γι᾿ αὐτὸ ἀναγκάζομαι
κάθε σχεδὸν ποίημά μου γιὰ τὴν ἄνοιξη
μὲ μιὰ ἐποχὴ φθινοπώρου
ν᾿ ἀποτελειώνω.
Συμπληγάδες συγκρίσεις
Περιμένω. Σὲ φουαγιὲ θεάτρου.
Ὥσπου ν᾿ ἀρχίσει ἡ παράσταση
βλέπω τί παίζεται πλαγίως
ἐντὸς ἐνυδρείου ποὺ διασκεδάζει
τὴν ἀναμονή.
Τετράγωνο περίπου σὰν κουτὶ
παπουτσιῶν στὸ νούμερο τῆς ὑπερβολῆς.
Σὲ γωνία σφηνωμένο γιὰ νὰ γεύονται
διπλὴ ἀσφυξία οἱ τοῖχοι.
Μικρὰ ψαράκια ὅσο τὸ χρυσαφὶ τοῦ ἥλιου
ἐπάνω σὲ χρυσόμυγας ξεριζωμένο βόμβο
τρέχουν πανικόβλητα. Σκυλόψαρο τζάμι τὰ κυνηγᾷ.
Νᾶνος βυθός. Τὸν γαργαλάει εὔκολα
μὲ τὰ κοντά της δαχτυλάκια ἡ ἐπιφάνεια.
Συνθλίβεται ἡ πλεύση συχνὰ
στὶς συμπληγάδες πέτρες-χαλίκι
εὕρημα στεριανό.
Κάθε τόσο ἀγωγὸς κρυμμένος στέλνει
βίαιο ἀέρα φουρτουνιάζει κάπως ἡ ἀνία
φύκια ξεμαλλιάζονται μὲ πλαστικὸν
ὀλοφυρμό. Γιὰ λίγο
καταποντίζεται ἡ ὁρατότης. Ὥσπου
μισοπνιγμένη τὴν τραβᾶνε κατὰ πάνω
κάτι φυσαλίδες ὀξυγόνου μικρὲς
σὰν καρφίτσας κεφαλάκι ποὺ βγαίνουν
ἀπὸ τῶν ματιῶν μου τὴ λιγοστὴ φιάλη.
Τί λυπᾶσαι, χρυσόψαρα εἶναι
οὔτε ποὺ γνώρισαν θάλασσα ποτέ τους.
Καὶ μεῖς πόσο τάχα γνωρίσαμε;
Κι ὅμως τὸ νοσταλγοῦμε αὐτὸ τὸ διόλου.
Διάλογος ανάμεσα σε εμένα και σε ‘μενα
Σοῦ εἶπα:
– Λύγισα.
Καὶ εἶπες:
– Μὴ θλίβεσαι.
Ἀπογοητεύσου ἥσυχα.
Ἤρεμα δέξου νὰ κοιτᾷς
σταματημένο τὸ ρολόι.
Λογικὰ ἀπελπίσου
πῶς δὲν εἶναι ξεκούρδιστο,
ὅτι ἔτσι δουλεύει ὁ δικός σου χρόνος.
Κι ἂν αἴφνης τύχει
νὰ σαλέψει κάποιος λεπτοδείκτης,
μὴ ριψοκινδυνέψεις νὰ χαρεῖς.
Ἡ κίνηση αὐτὴ δὲν θά ῾ναι χρόνος.
Θά ῾ναι κάποιων ἐλπίδων ψευδορκίες.
Κατέβα σοβαρή,
νηφάλια αὐτοεκθρονίσου
ἀπὸ τὰ χίλια σου παράθυρα..
Γιὰ ἕνα μήπως τ᾿ ἄνοιξες.
Κι αὐτοξεχάσου εὔχαρις.
Ὅ,τι εἶχες νὰ πεῖς,
γιὰ τὰ φθινόπωρα, τὰ κύκνεια,
τὶς μνῆμες, ὑδροροὲς τῶν ἐρώτων,
τὴν ἀλληλοκτονία τῶν ὠρῶν,
τῶν ἀγαλμάτων τὴν φερεγγυότητα,
ὅ,τι εἶχες νὰ πεῖς
γι᾿ ἀνθώπους ποὺ σιγὰ-σιγὰ λυγίζουν,
τὸ εἶπες.
Φράσεις για τη ζωή μέσα από τα μάτια ψυχολόγων και φιλοσόφων
