Κάθε μεγάλη ψυχή σφυρηλατείται στη φωτιά των αντιφάσεών της. Για τον Νίκο Καζαντζάκη, το καμίνι αυτό άναψε από τις πρώτες κιόλας στιγμές της ύπαρξής του, τροφοδοτούμενο από δύο ριζικά αντίθετες δυνάμεις: την αυστηρή, ανυποχώρητη σκιά του πατέρα του ενός αληθινού «λιονταριού» της Κρήτης και τη σιωπηλή, άγια τρυφερότητα της μητέρας του.
Αυτός ο εσωτερικός πόλεμος, η αγωνιώδης προσπάθεια να συμφιλιώσει την άγρια περηφάνια με τη βαθιά αγάπη, αποτέλεσε την κινητήριο δύναμη ολόκληρου του φιλοσοφικού και λογοτεχνικού του σύμπαντος.
Μέσα από τις σελίδες εμβληματικών έργων όπως ο «Καπετάν Μιχάλης», η «Αναφορά στον Γκρέκο» και το «Συμπόσιον», ο μεγάλος Κρητικός στοχαστής παραμερίζει το λογοτεχνικό φτιασίδι για να μας αποκαλύψει την αλήθεια του. Μας γυρίζει πίσω στις ρίζες, στην παιδική του ηλικία, αποδεικνύοντας πως τα πιο πολύπλοκα τοπία της ψυχής μας γεννιούνται από το αίμα των προγόνων μας.
Οι έξι σπαρακτικές καταθέσεις που ακολουθούν δεν είναι απλά βιογραφικά ψήγματα αλλά μια ωμή, αδιαμεσολάβητη εξομολόγηση. Είναι το μανιφέστο ενός ανθρώπου που ένιωσε το βάρος της γενιάς του, πάτησε πάνω στη «σημαδούρα» που του άφησε ο κύρης του και τόλμησε να ταξιδέψει πιο πέρα, αναζητώντας την απόλυτη σύνθεση: την ένωση της αλύγιστης δύναμης με την απόλυτη τρυφερότητα.
Η ανατομία των ανέντιμων επιχειρημάτων μέσα από τη φιλοσοφία του Σοπενχάουερ
6 καταθέσεις του Νίκου Καζαντζάκη – «Ο Καπετάν Μιχάλης», «Αναφορά στον Γκρέκο» και «Συμπόσιον»:
- Σηκώθηκα κ’ έτρεμα νιώθοντας απάνου μου βαρύ τον ίσκιο του κυρού μου. Δε θυμούμαι ποτέ να μου ‘πε λόγο τρυφερό, ποτέ να με χαδέψει˙ μου παρέδινε τη φλόγα της γενεάς αγέλαστος, σκληρός και με πρόσταζε να τους ξεπεράσω όλους σε δύναμη, σε περηφάνια και σε πείσμα….
- Δεν πειράζει πατέρα˙ τέλεψες το χρέος σου: γέννησες γιο ανώτερο σου˙ στάσου εδώ σημαδούρα˙ εγώ θα πάω πιο πέρα.
- Χωρίς τον αγώνα αυτό, η ζωή μου θα ‘παιρνε άλλο δρόμο κι ο Θεός, σίγουρα, άλλο πρόσωπο.
- …Στορώ με λεπτομέρειες την παιδική μου ηλικία, όχι γιατί είναι μεγάλη η γοητεία από τις πρώτες θύμησες, παρά γιατί στην ηλικία αυτή, όπως και στα ονείρατα, ένα ασήμαντο φαινομενικά περιστατικό ξεσκεπάζει, όσο καμιά αργότερα ψυχολογική ανάλυση, χωρίς φτιασίδια, το αληθινό πρόσωπο της ψυχής. Κι επειδή τα εκφραστικά μέσα στην παιδική ηλικία ή στ’ όνειρο είναι πολύ απλά γι’ αυτό και το πιο πολύπλοκο εσωτερικό πλούτος απαλλάσσεται απ’ όλα τα περιττά κι απομένει μονάχα η ουσία.
- Η μάνα μου ήταν μια αγία γυναίκα. Πώς μπόρεσε πενήντα χρόνια, χωρίς να σπάσει η καρδιά της, να νιώθει πλάϊ της την αναπνοή και το χνότο του λιόντα;
- Κυκλοφορούν κι οι δυό γονέοι στο αίμα μου, ο ένας άγριος , σκληρός, αγέλαστος, η μάνα μου τρυφερή, αγαθή, άγια· σε όλη μου τη ζωή τους κουβαλώ, κανένας τους δεν πέθανε· όσο ζω θα ζουν κι αυτοί μέσα μου και θα μάχουνται, καθένας τους αντίθετα, να κυβερνήσουν τη σκέψη και την πράξη. Και σε όλη μου τη ζωή ετούτοι είναι ο αγώνας μου: να τους φιλιώσω, να μου δώσει ο ένας τη δύναμη του, ο άλλος την τρυφεράδα…
