Ξέρετε πώς μερικοί άνθρωποι λένε μια φράση και σας συγκλονίζει περισσότερο από μια ολόκληρη διδακτορική διατριβή; Έτσι νιώθω όταν μιλάω (ή καλύτερα, όταν ακούω) την Ελένη Γλυκατζή-Αρβέλερ.
Αυτό που κάνει τα λόγια της Αρβέλερ να ξεχωρίζουν εκτός από την εμπειρία της ως ιστορικού ή τα χρόνια της στη γαλλική ακαδημαϊκή κοινότητα, είναι ο τρόπος με τον οποίο συνδυάζει την αλήθεια με τη σαφήνεια και την κριτική με την αγάπη.
Καθώς ξαναδιαβάζω αυτή τη συνέντευξη σήμερα, ενώ όλοι είτε πανικοβάλλονται για την τεχνητή νοημοσύνη στις αίθουσες διδασκαλίας είτε διαφωνούν για την επόμενη μεγάλη αλλαγή στο πρόγραμμα σπουδών, δεν μπορώ να μην σκεφτώ πως ίσως τα προβλήματα στην ελληνική παιδεία προϋπήρχαν και τα νέα αδιέξοδα που πρέπει να αντιμετωπίσουμε κάπως σαν να προϋπήρχαν.
Αν και πολλές φορές η Άρβελερ αντιμετωπίζεται από πολλούς σαν κόκκινο πανί και εγείρει διαφωνίες συνεχίζει να απασχολεί με τον λόγο της και σίγουρα αποδεικνύει πως μας λείπουν οι δημόσιες τοποθετήσεις για τα ζητήματα της παιδείας που αντιμετωπίζονται πολλές φορές από τα ΜΜΕ ως περιττά και άνευ σημασίας.
(Διαβάστε τα λόγια της παρακάτω)
Αποσπάσματα από τη συνέντευξη που είχε παραχωρήσει η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ ο 2017 στα Ρεθεμνιώτικα Νέα.
1.«Ρωτήσανε έναν νομπελίστα Αμερικάνο, όχι από αυτούς που γράφουν μυθιστορήματα, ποιο είναι το καλύτερο σχολειό που έκανε και από πού έχει μάθει τα περισσότερα πράγματα. Σκέφτηκε, ξανασκέφτηκε και απάντησε: από τον παιδικό κήπο, από το νηπιαγωγείο. Απόρησαν με την απάντηση του. Ναι ξανααπαντά, εκείνος. Γιατί εκεί μού έμαθαν να πλένω τα χέρια μου πριν φάω, εκεί μου μάθανε να μην παίρνω τα παιχνίδια του διπλανού παιδιού, εκεί μού έμαθαν ποιοι είναι οι κανόνες του παιχνιδιού και εκεί μού έμαθαν να δίνω το χέρι στο άλλο παιδί για να περάσουμε στο απέναντι πεζοδρόμιο. Αυτό είναι το μεγάλο σχολειό».
«Άρα, ποιος φταίει; Οι μάνες και οι πατεράδες. Και το σχολειό δεν είναι υποχρεωμένο να απαντήσει στις ελλείψεις της οικογένειας. Λέμε ότι να ναι, όπως «Έλληνες εισί, οι της ημετέρας παιδείας μετέχοντες» ενώ το σωστό είναι «Οι της ημετέρας παιδεύσεως μετέχοντες».
Η παιδεία αρχίζει από το σπίτι, γιατί είναι η μόνη δυνατότητα να μάθει το παιδί τι είναι κοινωνία. Βρίσκεται μαζί με τον άλλον άνθρωπο, ο οποίος δεν είναι ο άλλος που τον προστατεύει, όπως η μάνα. Είναι ο άλλος που έχει τα ίδια δικαιώματα με εκείνον. Αυτό είναι το μεγαλύτερο μάθημα και αυτό πρέπει να το μαθαίνεις από νωρίς και να σέβεσαι τον άλλον».
2.«Η εκπαίδευση δεν είναι σαλάμι. Δηλαδή άλλο το δημοτικό, άλλο το γυμνάσιο, άλλο το λύκειο και άλλο το πανεπιστήμιο. Η εκπαίδευση έχει μια συνέχεια. Κάποτε με κάλεσε ένας από τους υπουργούς να μιλήσω σε μια συνάντηση για την εκπαίδευση. Ήταν διάφοροι εκεί. Άκουγα και δεν έλεγα τίποτα. Μου λέει ο υπουργός, κυρία Αρβελέρ δεν λέτε τίποτα; Του απαντώ: «Ακούστε, θα πω πολλά αν μου πείτε τι θα κάνετε στο δημοτικό». Μα ήρθαμε να μιλήσουμε για το πανεπιστήμιο μού λέει. Η δική μου απάντηση ήταν, λυπούμαι, αν δεν ξέρω τι κάνετε στο δημοτικό, δεν μπορώ να σας πω τίποτα για το πανεπιστήμιο.
Μιλάμε όλοι για τα υλικά πράγματα, αλλά κανείς δεν μιλάει για τα προγράμματα. Ποια είναι τα προγράμματα του πανεπιστημίου; Ποιος τα καθορίζει; Πού είναι η ελευθερία των πανεπιστημιακών; Το άσυλο είναι η ελευθερία των μαθημάτων, δεν είναι η ελευθερία των παιδιών.
Τι μπορεί να γίνει; Να αρχίσει ο καθένας να κάνει τη δουλειά του υπεύθυνα. Να σταματήσει ο καθένας να κάνει τη μεταρρύθμισή του. Εδώ πέρα έχουν περάσει στα δέκα χρόνια είκοσι υπουργοί και έχεις είκοσι μεταρρυθμίσεις. Στη Γαλλία λέμε ότι υπάρχουν τρία πράγματα για τα οποία πρέπει όλοι να είναι σύμφωνοι όταν ψηφίζονται οι προϋπολογισμοί, ασχέτως κομμάτων. Υγεία, παιδεία και ασφάλεια. Αν αυτά τα τρία πράγματα ψηφιστούν από όλα τα κόμματα, τότε θα είναι καλύτερα».
3.«Η ευθύνη των δασκάλων είναι τεράστια. Δεν φταίει μόνο το κράτος αλλά κι εμείς οι δάσκαλοι και οι καθηγητάδες που αρχίζουμε να λέμε τι θέλει καθένας μας για την επιστήμη μας, σαν να είναι χωρισμένα όλα αυτά τα πράγματα. Και ξαναλέω πως παιδεία και εκπαίδευση δεν είναι σαλάμι. Είναι όλη μαζί και για όλους. Δυστυχώς η κατηγοριοποίηση υπάρχει και στις επιστήμες όπως και στην κοινωνία και τη βλέπουμε συνεχώς. Γεγονός που κάνει το «όλοι μαζί» να είναι αδύνατο. Γι’ αυτό έχει γίνει και σύνθημα. Πού αλλού έχει γίνει σύνθημα το όλοι μαζί;»
Διαβάστε κι άλλα άρθρα που αγαπήσαν οι αναγνώστες μας:
- Η διαδρομή της αυτοεκτίμησης από τον Μπουκάι: «Για να μάθω να εκτιμώ τον εαυτό μου δε φτάνει μόνο να…»
- Όσκαρ Ουάιλντ: «Ο δεσμός κάθε συντροφικότητας, είτε στο γάμο είτε στη φιλία, είναι …»
- «Η μητέρα που προσπαθεί να ελέγξει κάθε πτυχή της ζωής της κόρης της παίρνει…» – Το βιβλίο που μίλησε σε χιλιάδες γυναίκες
- Σταμάτα να φοβάσαι τα γηρατειά – O Σοπενχάουερ θα σου αλλάξει γνώμη
- Winnicott: «Αν οι μητέρες καλούνται να κάνουν αυτό ή εκείνο χάνουν την …»
- Το «Κρυφό Σχολειό» είναι μύθος και αυτά είναι τα 10 πραγματικά σχολεία που «έσωσαν» τα γράμματα
