Η υπαρξιακή προσέγγιση του Ίρβιν Γιάλομ στον «Δήμιο του Έρωτα» δεν αποτελεί μια απλή κλινική καταγραφή, αλλά μια βαθιά, σχεδόν λογοτεχνική ανατομή της ανθρώπινης κατάστασης.
Ο Γιάλομ απομακρύνεται από την παραδοσιακή ψυχανάλυση των απωθημένων ενστίκτων και στρέφει το βλέμμα του στο «πρωταρχικό υλικό» της ύπαρξης: την οδύνη που αναβλύζει από τη μετωπική μας σύγκρουση με τα αμείλικτα δεδομένα της ζωής. Μέσα από το έργο του, ο θάνατος, η ελευθερία, η έσχατη μοναξιά και η αναζήτηση νοήματος παύουν να είναι αφηρημένες φιλοσοφικές έννοιες και μετατρέπονται σε ζωντανές, δονητικές δυνάμεις που καθορίζουν κάθε μας ανάσα και κάθε μας φόβο.
Στο απόσπασμα αυτό, ο Γιάλομ μας υπενθυμίζει ότι η εφευρετικότητά μας στην άρνηση του θανάτου είναι η ίδια η πηγή της εσωτερικής μας σύγκρουσης. Από τους παιδικούς μύθους μέχρι την ενήλικη προσωποποίηση του τέλους, ο άνθρωπος επιχειρεί να συντηρηθεί απέναντι στο αναπόφευκτο. Όμως, η πραγματική ωρίμανση και η λύτρωση δεν έρχονται μέσα από την αποφυγή, αλλά μέσα από τη γενναία χαλιναγώγηση αυτών των σκληρών αληθειών. Ο Γιάλομ μάς προσκαλεί να δούμε τους «σπόρους της σοφίας» που κρύβονται μέσα στη μελαγχολία της ύπαρξης, προτείνοντας μια θεραπεία που δεν στοχεύει στην απλή προσαρμογή, αλλά στην ουσιαστική προσωπική αλλαγή.
7 ποιήματα της Κικής Δημουλά που σε προσγειώνουν στην πιο άβολη πραγματικότητα
Ο Δήμιος του Έρωτα – Ίρβιν Γιάλομ (απόσπασμα) – Εκδόσεις Άγρα
Πιστεύω ότι το πρωταρχικό υλικό της ψυχοθεραπείας είναι πάντα αυτού τού είδους ή υπαρξιακή οδύνη – και όχι, όπως υποστηρίζεται συχνά, άπωθημένες ένστικτικές ορμές
κάποιων ατελώς θαμμένων υπολειμμάτων ενός τραγικού προσωπικού παρελθόντος. Στην ψυχοθεραπεία πού κάναμε με καθέναν απ’ αυτούς τούς δέκα ασθενείς, ή πρωτογενής
κλινική υπόθεση μου -μια υπόθεση πάνω στην οποία βάσισα την τεχνική μου- ήταν ότι ή θεμελιώδης αγωνία ξεπηδά απ ‘ τις απόπειρες κάθε ανθρώπου, συνειδητές και ασυνείδητες,
να χειριστεί τα σκληρά γεγονότα της ζωής, τα «δεδομένα» της ύπαρξης.
Ανακάλυψα ότι τέσσερα δεδομένα έχουν ιδιαίτερη συνάφεια με την. ψυχοθεραπεία: Το αναπόφευκτο τού θανάτου για όλους μας προσωπικά και γι’ αυτούς πού αγαπάμε. Ή
ελευθερία να φτιάξουμε τη ζωή μας όπως τη θέλουμε. Η έσχατη μοναχικότητά μας. Και, τέλος, ή απουσία οποιασδήποτε προφανούς σημασίας ή νοήματος στη ζωή. °Όσο
μελαγχολικά και να φαίνονται αυτά τα δεδομένα, εμπεριέχουν τούς σπόρους της σοφίας και της λύτρωσης.
Μ’ αυτές τις δέκα ιστορίες ψυχοθεραπείας ελπίζω να δείξω ότι είναι δυνατόν ν’ αντιμετωπίσουμε τις αλήθειες της ύπαρξης και να χαλιναγωγήσουμε την ισχύ ~ους προς
όφελος της προσωπικής μας αλλαγής και ωρίμασης. Από τα γεγονότα τής ζωής ό θάνατος είναι το πιο ξεκάθαρο, το πιο διαισθητικά προφανές.
Σε νεαρή ηλικία, πολύ νωρίτερα απ’ ό,τι συχνά νομίζουμε, μαθαίνουμε πώς ό θάνατος θα έρθει και πώς απ’ αυτόν δεν υπάρχει απόδραση. Παρ όλα αυτά, σύμφωνα με τα λόγια του
Σπινόζα, «τα πάντα επιχειρούν να συντηρηθούν στην ίδια τους την ύπαρξη».
Στον πυρήνα τού καθενός μας υπάρχει μια πανταχού παρούσα σύγκρουση ανάμεσα στην επιθυμία να συνεχίσουμε να υπάρχουμε και στην επίγνωση ~ τού αναπόφευκτου θανάτου.
Για να προσαρμοστούμε στην πραγματικότητα τού θανάτου, γινόμαστε απείρως εφευρετικοί, προκειμένου να επινοήσουμε τρόπους να τον αρνηθούμε ή να τον αποφύγουμε.
Όταν είμαστε μικροί, αρνιόμαστε το θάνατο με τη βοήθεια των γονεϊκών διαβεβαιώσεων και των κοσμικών ή θρησκευτικών μύθων. ‘Αργότερα τον προσωποποιούμε μετατρέποντάς τον
σε μια οντότητα, σ’ ένα τέρας, σ’ έναν μπαμπούλα, σ’ έναν δαίμονα.
