Έρμαν Έσσε: «Ο αστός είναι έτσι απ’ τη φύση του, ένα πλάσμα με…»

Υπάρχουν βιβλία που διαβάζεις για την πλοκή και άλλα που νιώθεις ότι σε διαβάζουν. Ο Λύκος της Στέπας του Έσσε είναι ένα από τα τελευταία. Την πρώτη φορά που το πήρα στα χέρια μου, βρισκόμουν σε μια από αυτές τις μεταβατικές φάσεις.

Ο «λύκος της στέπας» μιλούσε κατευθείαν στην ομίχλη του μυαλού μου, σαν να είχαμε μοιραστεί τον ίδιο λογαριασμό στο μπαρ και να κοιτούσαμε τα ίδια φωσφορίζοντα ταβάνια στις 3 το πρωί.

Οι λέξεις αυτού του γνωστού – άγνωστου συγγραφέα γρατζουνάνε, αναστατώνουν και μερικές φορές τραυματίζουν. Αλλά αν έχετε κοιτάξει ποτέ γύρω σας και αναρωτηθεί: «Αυτό είναι πραγματικά; Άνθρωποι που χειροκροτούν στους γάμους, συζητούν για τον καιρό σαν να είναι βαθιά φιλοσοφία και είναι περίεργα περήφανοι που δεν διαβάζουν βιβλία; » Τότε καλώς ήρθες στην παρέα μας.

Ο Έσσε αμφισβητεί τα πάντα την κοινωνία, τη χαρά, ακόμα και τον Θεό με την ειλικρίνεια κάποιου που προτιμά να τον αποκαλούν τρελό παρά να συμμορφωθεί. Ζωγραφίζει τον σύγχρονο άνθρωπο ως ένα πλάσμα χωρισμένο στα δύο: το ένα μέρος ιερό, το άλλο απελπιστικά κολλημένο στην ουρά της τράπεζας.

Και ξέρεις κάτι με τη σημερινή εμμονή μας με την «ευεξία», την υπεροψία της ταπεινότητας και το φόβο μας για τη σιωπή, είναι τρομακτικό πόσο δίκιο έχει ακόμα. Αλλά πέρα από το σκοτάδι, υπάρχει και αυτή η αμυδρή, τρεμάμενη ελπίδα.

Μια ακατέργαστη, πληγωμένη λαχτάρα ότι ίσως υπάρχει κάτι θεϊκό κρυμμένο στα ερείπια αν τολμήσουμε να κοιτάξουμε.
(Διαβάστε το λογοτεχνικό κείμενο παρακάτω)

Μη μαθαίνεις στα παιδιά να αποφεύγουν τον πόνο. Μάθε τους ότι… – Η κρυφή σοφία του Έρμαν Έσσε

Ο Λύκος της Στέπας, Έρμαν Έσσε, Εκδόσεις Καστανιώτη

Κι αν πράγματι ο κόσμος είχε δίκιο, αν αυτή η μουσική στα καφενεία, αν αυτές οι μαζικές διασκεδάσεις, αν αυτοί οι άνθρωποι που είναι ικανοποιημένοι με τόσα λίγα, έχουν δίκιο, τότε εγώ έχω άδικο, τότε είμαι τρελός, τότε είμαι πράγματι ο λύκος της στέπας, όπως συχνά αποκαλούσα τον εαυτό μου, το ζώο που χάθηκε σ’ ένα κι ακατανόητο κόσμο, και δεν μπορεί να βρει μια πατρίδα, αέρα και τροφή.

[…]

Και ποιος έψαχνε στα χαλάσματα της ζωής του κάποιο νόημα, ποιος υπέφερε το φαινομενικά ανόητο, ποιος ζούσε το φαινομενικά τρελό, ποιος ήλπιζε μυστικά μέσα στο τελικό χάος να βρει την αποκάλυψη και την ύπαρξη του θεού;

Στα σημάδια του λύκου της στέπας διέκρινες τον άνθρωπο της νύχτας. Το πρωί ήταν γι’ αυτόν μια άσχημη ώρα, που την φοβόταν και ποτέ δεν του είχε φέρει τίποτα καλό.

Όχι, δεν ήταν, για τίποτα που πέρασε δεν ήταν κρίμα. Κρίμα είναι μόνο για το σήμερα και το τώρα, για όλες αυτές τις αμέτρητες ώρες και μέρες που έχανα, που υπέφερα μόνο, και οι οποίες ούτε δώρα έφερναν ούτε συγκινήσεις.

Είμαι περίεργος να δω πόσα μπορεί ν’ αντέξει ένας άνθρωπος. Όταν φτάσω τα όρια της αντοχής, το μόνο που θα κάνω είναι ν’ ανοίξω την πόρτα και θά ‘χω σωθεί.

Ο αστός είναι έτσι απ’ τη φύση του, ένα πλάσμα με αδύναμο ζωτικό ένστικτο, φοβισμένο, που φοβάται ακόμα και στον εαυτό του να παραδοθεί.

Βλέπουμε ότι έχει ισχυρές παρορμήσεις, τόσο για να γίνει άγιος όσο και άθλιος, αλλά λόγω κάποιας αδυναμίας ή αδράνειας δεν κατάφερε να πάρει φόρα και να βγει στο ελεύθερο σύμπαν και παρέμεινε δεμένος στην τροχιά του μητρικού πλανήτη της αστικής κοινωνίας.

Να ζεις στον κόσμο σαν να μην ήταν ο κόσμος, να τηρείς τους νόμους κι όμως να είσαι υπεράνω τους, να κατέχεις ”σαν να μην κατέχεις”, ν’ απαρνιέσαι σαν να μην ήταν άρνηση.

Όμως τα πράγματα στη ζωή δεν είναι τόσο απλά όπως μέσα στις σκέψεις μας κι ούτε τόσο χοντροκομμένα όπως στη φτωχή μας γλώσσα των ηλιθίων.

Επειδή είμαι κάτι σαν καθρέφτης σου, γιατί υπάρχει μέσα μου κάτι που σε νιώθει και σου δίνει μια απάντηση. Και θα’ πρεπε κανονικά, όλοι οι άνθρωποι να είναι τέτοιοι καθρέφτες και να επικοινωνούν έτσι ο ένας με τον άλλο…

Διαβάστε κι άλλα άρθρα που αγαπήσαν οι αναγνώστες μας:

Φωτογραφία εξωφύλλου