Υπάρχουν πρόσωπα που τα κοιτάζεις και νιώθεις ότι τελείωσε για λίγο η περιπλάνηση. Στο ποίημα «Στην Ελένη», ο Έντγκαρ Άλαν Πόε δίνει στην ομορφιά αυτήν ακριβώς τη δύναμη: να οδηγεί τον εξαντλημένο ταξιδιώτη στην πατρική ακτή. Η πρώτη του εικόνα είναι ένα καράβι επιστροφής. Προτού ακόμη περιγράψει τη γυναίκα, μας έχει αποκαλύψει την κούραση εκείνου που την αντικρίζει.
Μέσα σε αυτή την κούραση αποκτούν βάρος η κόμη, η κλασική μορφή, η αύρα της Ναϊάδας. Η Ελένη γίνεται η υπόσχεση ότι ο κόσμος μπορεί να ξαναβρεί σχήμα και αρμονία. Η Ελλάδα και η Ρώμη λειτουργούν εδώ ως μια ιδανική πατρίδα του πνεύματος, ένας τόπος στον οποίο ο περιπλανώμενος αναγνωρίζει κάτι οικείο, παρότι τον προσεγγίζει μέσα από τη φαντασία. Κι έχει σημασία ο παρελθοντικός χρόνος: η δόξα και το μεγαλείο ανήκουν σε έναν κόσμο που έχει χαθεί. Η γυναικεία παρουσία επιτρέπει, στιγμιαία, την επιστροφή του.
Στην τελευταία στροφή, η κίνηση της θάλασσας παραχωρεί τη θέση της στην ακινησία ενός αγάλματος. Η Ελένη στέκεται στην υπέρλαμπρη κόγχη κρατώντας τον λύχνο και η προσφώνηση αλλάζει: γίνεται «Ψυχή». Το βλέμμα έχει περάσει από τη σωματική ομορφιά σε μια σχεδόν ιερή παρουσία, ικανή να φωτίσει την περιπλάνηση. Ίσως εκεί βρίσκεται και η τρυφερότητα του ποιήματος. Ο θαυμασμός του Πόε κουβαλά την ανάγκη για ανάπαυση. Μπροστά στην Ελένη, ο θαλασσοδαρμένος ταξιδιώτης μπορεί επιτέλους να φανταστεί τον εαυτό του στην ακτή.
Τζέιν Έιρ: Να σε αγαπούν χωρίς να σε εξουσιάζουν – Οι φράσεις που κρατήσαμε από ένα αγαπημένο έργο
ΣΤΗΝ ΕΛΕΝΗ
Είναι για μένα το κάλλος σου, Ελένη,
σαν την περασμένη εκείνη εποχή
που σε μια θάλασσα με φύκια μυρωμένη
τον θαλασσοδαρμένο, κατάκοπο ταξιδευτή
της Νίκαιας τα πλοία φέραν στην πατρική του την ακτή.
Πλέοντας άσκοπα σε μαύρες θάλασσες χρόνια ολάκερα εδώ και κει,
η κόμη σου από υακίνθους, κι η κλασική σου η μορφή,
σαν Ναϊάδα η αύρα σου μ’ έφερε ακόμη
στη δόξα που ήτανε Ελλάδα
και στο μεγαλείο που ήταν Ρώμη.
Και να, σε κείνη την υπέρλαμπρη κόγχη
σαν άγαλμα στητό σε βλέπω να στέκεις
με το λύχνο από αχάτη σφιχτά μες στο χέρι
αχ! Ψυχή, που έρχεσαι από άγια μέρη!
Φθινόπωρο: 10 αποφθέγματα για εμάς που μετράμε αντίστροφα για τις βροχές
